Çözümü göster
Kökçük çıkışı açıkça gözlenebilir bir çimlenme ölçütüdür. Su alıp şişme bu sonucun yerine kullanılmamalıdır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir tohum aylarca, hatta yıllarca toprakta bekleyebilir ve uygun koşullar oluşunca çimlenir. Çimlenmeyi hangi etkenlerin başlattığını anlamanın yolu kontrollü bir deney tasarlamaktır. Bu bölümde çimlenmeyi etkileyen etmenler, deney tasarımı, verilerin yorumlanması ve dormansi kavramı ele alınır. Dormansiyi yöneten hormonların ayrıntıları kapsam dışıdır.
Çimlenme, canlı bir tohumdaki embriyonun uygun koşullarda yeniden büyümeye başlaması ve ilk köküyle ilk sürgününü çıkarmasıdır. Tohum önce su alıp şişer, depo besinler kullanılır, embriyo büyür ve kök tohum kabuğunu yararak dışarı çıkar. Çimlenme için tohumun canlı olması gerekir; ölü tohum hiçbir koşulda çimlenmez.
Başlıca etmenler şunlardır:
• Su: tohumun şişmesini ve enzimlerin etkinleşmesini sağlar.
• Uygun sıcaklık: her türün çimlenebildiği bir sıcaklık aralığı vardır.
• Oksijen: çimlenen embriyonun solunumu için gereklidir.
• Işık: bazı türlerin tohumları ışıkta, bazıları karanlıkta çimlenir, bazıları ışıktan etkilenmez. Işığın bütün türlerde aynı etkiyi yaptığı varsayılamaz.
Dormansi, canlı bir tohumun uygun koşullarda bile geçici olarak çimlenmeden beklemesidir. Bu, olumsuz mevsimde çimlenip zarar görmeyi önleyen bir uyum olabilir. Dormansi çeşitli yollarla kırılabilir: soğuk uygulaması (kışı geçirmek), tohum kabuğunun çizilmesi ya da aşındırılması, suda bekletilmesi gibi. Örneğin sonbaharda ekilen bazı tohumların ilkbaharda çimlenmesi, kış soğuğunun dormansiyi kırmasıyla açıklanabilir.
Bir etmenin çimlenmeye etkisini sınayan deneyde:
• Bağımsız değişken: araştırılan etmen (örneğin sıcaklık).
• Bağımlı değişken: ölçülen sonuç (çimlenen tohum sayısı, çimlenme yüzdesi, çimlenme hızı).
• Kontrol edilen değişkenler: tohum türü, başlangıç tohum sayısı, tohumların canlılığı, su miktarı, ışık, deney süresi.
• Her koşul için yeterli sayıda tohum ve tekrar kullanılır.
Farklı tür tohumlar ya da farklı sayıda tohum karşılaştırılırsa sonuçlar karşılaştırılamaz hale gelir.
Çimlenme yüzdesi, çimlenen tohum sayısının başlangıçtaki toplam tohum sayısına oranıdır:
çimlenme yüzdesi = (çimlenen tohum sayısı / başlangıçtaki tohum sayısı) × 100
Çimlenme hızı ise çimlenmenin ne kadar sürede gerçekleştiğiyle ilgilidir. İki grup aynı yüzdeye ulaşabilir, ama biri bu yüzdeye daha kısa sürede ulaşıyorsa hızı daha yüksektir. Bu nedenle yüzde ile hız ayrı ölçütlerdir.
Örnek 1. Her biri 50 tohum içeren üç kapta 10 gün sonunda sırasıyla 40, 25 ve 5 tohum çimleniyor. Çimlenme yüzdeleri nedir?
Yüzdeler %80, %50 ve %10 dur. Kaplarda başlangıç sayıları eşit olduğu için sayıların kendisi de karşılaştırılabilir.
Örnek 2. Bir öğrenci sıcaklığın çimlenmeye etkisini ölçmek için bir kapta buğday tohumu, diğerinde fasulye tohumu kullanıyor. Deney nasıl düzeltilmelidir?
Aynı tür ve aynı sayıda tohum kullanılmalı; yalnız sıcaklık değiştirilmeli, su miktarı, ışık, süre ve diğer koşullar sabit tutulmalıdır.
Örnek 3. A grubunda 5. günde tohumların %60 ı çimlenmiş, B grubunda 8. günde %60 ı çimlenmiştir. Hangisinin çimlenme hızı yüksektir?
A grubununki. Aynı yüzdeye daha kısa sürede ulaşmıştır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.