Çözümü göster
İlk turda ayrılması beklenen homologların birlikte bir kutba gitmesi ayrılmamadır. Aynı kromozomun iki kardeşinin ilk turda birlikte kalmasıyla karıştırılmaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Mayoz ya da mitoz sırasında kromozomlar bazen doğru biçimde ayrılmaz. Bu olaya ayrılmama denir ve oluşan hücrelerde kromozom sayısının normalden farklı olmasına yol açar. Bu bölümde ayrılmamanın nasıl gerçekleştiği, ürünlerin kromozom sayılarının nasıl izlendiği ve sonuçların nasıl yorumlanacağı ele alınır. Amaç kişisel tanı koymak değil, süreci anlamaktır.
Ayrılmama, bölünme sırasında ayrılması gereken kromozomların ya da kromatitlerin ayrılmayıp aynı kutba gitmesidir. Sonuçta bir yavru hücre bir kromozom fazla, diğeri bir kromozom eksik olur. Bu sayısal değişiklik, mayozda eşey hücrelerinde olursa gelecek nesilleri etkileyebilir.
Anafaz I de bir homolog çift ayrılmayıp aynı kutba giderse mayoz I sonunda iki hücreden biri bu kromozom çiftinin ikisini de, diğeri hiç taşımaz. Mayoz II normal ilerlerse dört gametin sonucu şöyledir: ikisi n + 1, ikisi n − 1 kromozomlu olur; hiçbiri normal (n) değildir.
Mayoz I normal geçip bir hücrede anafaz II de kardeş kromatitler ayrılmazsa, o hücreden bir gamet n + 1, diğeri n − 1 kromozomlu olur. Aynı mayozdan gelen öteki hücre normal bölünürse iki normal (n) gamet oluşur. Yani toplam dört gametin ikisi normal, biri n + 1, biri n − 1 dir. Ayrılmama sonucundan, olayın mayoz I de mi mayoz II de mi olduğu her zaman anlaşılmayabilir; bu belirsizlik veriye göre değerlendirilir.
n + 1 kromozomlu bir gamet normal (n) bir gametle birleşirse zigotun kromozom sayısı 2n + 1 olur; bir kromozom üç kopya taşır (trizomi). n − 1 kromozomlu gamet normal gametle birleşirse 2n − 1 olur; bir kromozomun yalnız bir kopyası bulunur (monozomi). İnsanda 21. kromozomun üç kopya taşıması (toplam 47 kromozom) Down sendromuna neden olur. Sendromlarla ilgili ayrıntıların ezberlenmesi gerekmez; önemli olan kromozom sayısını izleyebilmektir.
Ayrılmama mitozda da olabilir. Gelişimin erken döneminde bir mitozda ayrılmama olursa vücutta kromozom sayısı farklı iki hücre soyu bulunabilir. Dört mayoz ürününün hepsi işlevsel yumurta değildir; dişide yalnızca biri yumurtaya dönüşür. Kromozom sayısındaki bir farklılık, tek başına kişisel tanı koymak için yeterli kanıt değildir; sonuçlar uzmanlarca değerlendirilir. Bu olaya sahip insanlara karşı duyarlı ve saygılı olmak da gerekir.
Örnek 1. Bir canlıda 2n = 10 dur. Mayoz I de bir homolog çift ayrılmıyor. Oluşan dört gametin kromozom sayıları nedir?
İkisi 6 (n + 1), ikisi 4 (n − 1) kromozomlu olur; hiçbiri 5 kromozomlu normal gamet değildir.
Örnek 2. Mayoz II de bir hücrede kardeş kromatitler ayrılmıyor ve öteki hücre normal bölünüyor. 2n = 8 olan canlıda dört gametin kromozom sayıları nedir?
İkisi 4 (normal), biri 5 (n + 1), biri 3 (n − 1) kromozomlu olur.
Örnek 3. n + 1 kromozomlu bir gamet normal gametle birleşirse 2n = 46 olan insanda zigotun kromozom sayısı kaç olur?
n = 23 olduğundan n + 1 = 24 ve normal gamet 23 kromozomludur. Zigot 47 kromozomlu olur (bir kromozom üç kopya, trizomi).
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.