Çözümü göster
Bütün kromozomların ekvator düzleminde dizilmesi ve kardeşlerin bağlı kalması metafazın ayırt edici düzenidir. Yalnız bir kromozomun merkezde bulunmasıyla aynı kanıt değildir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir hücre, kendisiyle aynı kromozom sayısına ve aynı genetik bilgiye sahip iki hücre oluşturacaksa mitoz bölünme geçirir. Mitoz, büyüme, gelişme ve onarımın temel mekanizmasıdır. Bu bölümde evrelerin ayırt edilmesi, kardeş kromatitlerin davranışı ve sitokinezin işleyişi ele alınır. Normal mitoz incelenir; ayrılmama sonraki konulara aittir.
Mitoz, çekirdeğin bölünmesidir ve dört evrede incelenir:
• Profaz: kromatin yoğunlaşıp kromozomlar belirginleşir, çekirdek zarı kaybolmaya başlar, iğ iplikleri oluşur. Her kromozom iki kardeş kromatitten oluşur.
• Metafaz: kromozomlar hücrenin ekvator düzleminde dizilir ve iğ iplikleriyle kutuplara bağlanır.
• Anafaz: sentromerler bölünür, kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir. Ayrıldıktan sonra her biri ayrı bir kromozom sayılır.
• Telofaz: kutuplara ulaşan kromozomlar açılır, çekirdek zarı yeniden oluşur.
Bir mikroskop görüntüsünde ya da modelde evre, kromozom konumundan tanınır: kromozomlar dağınık ve iğ yeni oluşuyorsa profaz; hepsi ekvatorda sıralıysa metafaz; kromatitler iki kutba doğru çekiliyorsa anafaz; kutuplarda çekirdek zarı yeniden belirmişse telofaz. Mitozda homolog kromozomlar eşleşmez; her kromozom tek başına ekvatorda sıralanır.
İnsan hücresinde (2n = 46) mitozun anafazında kardeş kromatitler ayrılınca hücrede kısa süreli olarak toplam 92 kromozom bulunur; her kutupta 46 kromozom vardır. Sayım yaparken "tüm hücre" ile "bir kutup" ayrı düşünülmelidir. Telofaz sonunda ve sitokinezle iki yavru hücrenin her birinde 46 kromozom kalır.
Sitokinez çekirdek bölünmesinden ayrı bir olaydır ve çoğunlukla telofazla birlikte gerçekleşir. Hayvan hücresinde hücre zarı ekvatorda içeri doğru boğumlanarak hücreyi ikiye ayırır. Bitki hücresinde hücre duvarı olduğu için boğumlanma olmaz; ortada bir hücre plağı oluşur ve plak yeni hücre duvarı ile iki hücre arasındaki zarı meydana getirir. Çekirdek bölünse de sitokinez olmazsa çok çekirdekli bir hücre oluşabilir.
Mitoz sonunda oluşan iki yavru hücre, ana hücreyle aynı kromozom sayısına ve (yeni bir değişiklik olmadığı varsayımıyla) aynı genetik bilgiye sahiptir. Çünkü interfazda DNA tam olarak kopyalanmış ve kardeş kromatitler eşit paylaşılmıştır. Bu nedenle mitoz, bir bireyin vücut hücrelerinin genetik olarak aynı kalmasını ve eşeysiz üremede özdeş yavruların oluşmasını açıklar.
Örnek 1. Metafazdaki bir insan hücresinde kaç kromozom ve kaç kromatit görülür?
46 kromozom ve 92 kromatit görülür. Kromozom sayısı sentromere göre sayılır; her kromozom iki kardeş kromatitten oluşur.
Örnek 2. Mitozun anafazında hücrede toplam 20 kromozom varsa ana hücrenin kromozom sayısı (2n) kaçtır?
Anafazda kardeş kromatitler ayrılarak kromozom sayısı geçici olarak iki katına çıktığı için ana hücre 2n = 10 dur. Her kutupta 10 kromozom bulunur.
Örnek 3. Bitki hücresinde sitokinez hayvan hücresinden nasıl farklıdır?
Bitkide hücre duvarı bulunduğu için boğumlanma olmaz; hücrenin ortasında hücre plağı oluşarak yeni duvarı ve zarı meydana getirir. Hayvan hücresinde ise hücre zarı ekvatorda boğumlanır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.