MegaSoru

Mitoz ve Sitokinez 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Mitoz ve Sitokinez Konu Anlatımı

Bir hücre, kendisiyle aynı kromozom sayısına ve aynı genetik bilgiye sahip iki hücre oluşturacaksa mitoz bölünme geçirir. Mitoz, büyüme, gelişme ve onarımın temel mekanizmasıdır. Bu bölümde evrelerin ayırt edilmesi, kardeş kromatitlerin davranışı ve sitokinezin işleyişi ele alınır. Normal mitoz incelenir; ayrılmama sonraki konulara aittir.

Mitozun evreleri

Mitoz, çekirdeğin bölünmesidir ve dört evrede incelenir:
• Profaz: kromatin yoğunlaşıp kromozomlar belirginleşir, çekirdek zarı kaybolmaya başlar, iğ iplikleri oluşur. Her kromozom iki kardeş kromatitten oluşur.
• Metafaz: kromozomlar hücrenin ekvator düzleminde dizilir ve iğ iplikleriyle kutuplara bağlanır.
• Anafaz: sentromerler bölünür, kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir. Ayrıldıktan sonra her biri ayrı bir kromozom sayılır.
• Telofaz: kutuplara ulaşan kromozomlar açılır, çekirdek zarı yeniden oluşur.

Evreyi yapı davranışından tanıma

Bir mikroskop görüntüsünde ya da modelde evre, kromozom konumundan tanınır: kromozomlar dağınık ve iğ yeni oluşuyorsa profaz; hepsi ekvatorda sıralıysa metafaz; kromatitler iki kutba doğru çekiliyorsa anafaz; kutuplarda çekirdek zarı yeniden belirmişse telofaz. Mitozda homolog kromozomlar eşleşmez; her kromozom tek başına ekvatorda sıralanır.

Anafazda kromozom sayısı

İnsan hücresinde (2n = 46) mitozun anafazında kardeş kromatitler ayrılınca hücrede kısa süreli olarak toplam 92 kromozom bulunur; her kutupta 46 kromozom vardır. Sayım yaparken "tüm hücre" ile "bir kutup" ayrı düşünülmelidir. Telofaz sonunda ve sitokinezle iki yavru hücrenin her birinde 46 kromozom kalır.

Sitokinez: sitoplazmanın bölünmesi

Sitokinez çekirdek bölünmesinden ayrı bir olaydır ve çoğunlukla telofazla birlikte gerçekleşir. Hayvan hücresinde hücre zarı ekvatorda içeri doğru boğumlanarak hücreyi ikiye ayırır. Bitki hücresinde hücre duvarı olduğu için boğumlanma olmaz; ortada bir hücre plağı oluşur ve plak yeni hücre duvarı ile iki hücre arasındaki zarı meydana getirir. Çekirdek bölünse de sitokinez olmazsa çok çekirdekli bir hücre oluşabilir.

Genetik süreklilik

Mitoz sonunda oluşan iki yavru hücre, ana hücreyle aynı kromozom sayısına ve (yeni bir değişiklik olmadığı varsayımıyla) aynı genetik bilgiye sahiptir. Çünkü interfazda DNA tam olarak kopyalanmış ve kardeş kromatitler eşit paylaşılmıştır. Bu nedenle mitoz, bir bireyin vücut hücrelerinin genetik olarak aynı kalmasını ve eşeysiz üremede özdeş yavruların oluşmasını açıklar.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Metafazdaki bir insan hücresinde kaç kromozom ve kaç kromatit görülür?

46 kromozom ve 92 kromatit görülür. Kromozom sayısı sentromere göre sayılır; her kromozom iki kardeş kromatitten oluşur.

Örnek 2. Mitozun anafazında hücrede toplam 20 kromozom varsa ana hücrenin kromozom sayısı (2n) kaçtır?

Anafazda kardeş kromatitler ayrılarak kromozom sayısı geçici olarak iki katına çıktığı için ana hücre 2n = 10 dur. Her kutupta 10 kromozom bulunur.

Örnek 3. Bitki hücresinde sitokinez hayvan hücresinden nasıl farklıdır?

Bitkide hücre duvarı bulunduğu için boğumlanma olmaz; hücrenin ortasında hücre plağı oluşarak yeni duvarı ve zarı meydana getirir. Hayvan hücresinde ise hücre zarı ekvatorda boğumlanır.

Özetle

  • Mitoz profaz, metafaz, anafaz ve telofaz evrelerinden oluşur; sitokinez ayrı bir olaydır.
  • Metafazda kromozomlar ekvatorda sıralanır; anafazda kardeş kromatitler zıt kutuplara çekilir.
  • Anafazda hücredeki toplam kromozom sayısı geçici olarak iki katına çıkar; her kutupta ana hücre sayısı kadar kromozom bulunur.
  • Hayvan hücresinde sitokinez boğumlanmayla, bitki hücresinde hücre plağıyla gerçekleşir.
  • Mitozla oluşan iki yavru hücre, ana hücreyle aynı kromozom sayısını ve aynı genetik bilgiyi taşır.

Mitoz ve Sitokinez — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Normal mitozdaki bir hücrede bütün eşlenmiş kromozomlar ekvator düzleminde dizilmiş, kardeşler henüz ayrılmamıştır. Hangi evre tanımlanıyor?
AAnafaz.
BTelofaz.
CMetafaz.
DSitokinez.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Bütün kromozomların ekvator düzleminde dizilmesi ve kardeşlerin bağlı kalması metafazın ayırt edici düzenidir. Yalnız bir kromozomun merkezde bulunmasıyla aynı kanıt değildir.
2Kolay
Normal mitozda P1 ve P2 aynı kromozomun kardeş kromatitleridir. Anafazda ayrılmaları izlendiğinde nasıl bir hareket beklenir?
Aİkisi de zorunlu aynı kutba gider.
Bİkisi de hücre dışına atılır.
Cİkisi birleşip yeni bir homolog oluşturur.
DP1 ve P2 karşı kutuplara gider.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Normal anafazda kardeşler birbirinden ayrılır; her kutba çiftin bir üyesi ulaşır. Sol ve sağ adları keyfîdir; önemli olan karşı kutuplara dağılımdır.
3Orta
Yüksek bir bitkinin meristem hücresinde merkezde hücre plağı; tipik bir hayvan hücresinde yüzeyden içeri boğumlanma izleniyor. Hangi eşleme doğrudur?
ABitkide hücre plağı, hayvanda boğumlanma sitokinezle ilişkilidir.
Bİki olay da yalnız DNA eşlenmesini gösterir.
CHayvanda hücre plağı, bitkide zorunlu boğumlanma verilmiştir.
DHücre plağı her durumda çekirdeğin başka adıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Tipik yüksek bitki hücresinde hücre plağı yeni ayırıcı bölgenin oluşumuna katılır. Hayvan hücresinde zarın boğumlanması ayrılmayı sağlar. İkisinin hedefi sitoplazmayı yavrular arasında bölmektir.
4Orta
Bir hücre normal mitoz ve sitokinezi tamamlamıştır. DNA eşlenmesinde hata, mutasyon ve genetik parça değişimi olmadığı belirtiliyor. İki yavrunun çekirdek genetik bilgisi için ne beklenir?
AHer yavru zorunlu olarak farklı yeni aleller kazanır.
BGenetik bilginin tamamı yalnız bir yavruya gider.
Cİki yavruda aynı çekirdek genetik bilgi düzeni korunur.
DYavrulardan biri DNA yerine yalnız RNA taşır.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Doğru eşlenmiş kardeşlerin normal dağılımı, çekirdek genetik bilginin yavrularda sürmesini sağlar. Bu sonuç bütün hücresel bileşen miktarlarının veya hücre hacimlerinin zorunlu eşit olduğu anlamına gelmez.
5Zor
Eşlenmiş iki kromozomun kardeşleri P1, P2 ve Q1, Q2 olarak işaretlenmiştir. Başka kromozom yoktur; normal mitotik dağılım ve işaretlerin korunması varsayılıyor. Hangi iki kutup içeriği mümkündür?
ASol: P1, P2; sağ: Q1, Q2.
BSol: P1, Q1, Q2; sağ: P2.
CSol: P1, Q2; sağ: P2, Q1.
DSol: P1, Q1; sağ: P2, Q1.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Her kutup P çiftinden bir, Q çiftinden bir üye almalıdır. Kardeşlerden hangisinin sola yöneldiği keyfî olabilir; farklı kromozomların aynı numaralı üyelerinin aynı kutba gitmesi zorunlu değildir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular