MegaSoru

Hücre Döngüsü ve İnterfaz 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Hücre Döngüsü ve İnterfaz Konu Anlatımı

Bir hücre doğduktan sonra bölününceye kadar belirli bir sıra izleyen olaylar yaşar: büyür, genetik materyalini kopyalar, bölünmeye hazırlanır ve sonunda bölünür. Bu olaylar dizisine hücre döngüsü denir. Bu bölümde döngünün yapısı, olayların zaman sırası ve DNA miktarının değişimi ele alınır. Döngüyü yöneten moleküller ve kontrol noktaları kapsam dışıdır.

Hücre döngüsünün iki ana bölümü

Hücre döngüsü, interfaz ve bölünme evresinden oluşur. İnterfaz iki bölünme arasındaki dönemdir ve döngünün çoğunu kapsar. Bölünme evresi ise çekirdeğin bölünmesini (mitoz) ve sitoplazmanın bölünmesini (sitokinez) içerir. Mayozla eşey hücresi oluşturan hücrelerde de bölünme öncesi bir interfaz yaşanır.

İnterfazda neler olur?

İnterfaz bir dinlenme dönemi değildir; hücre en yoğun hazırlığını bu dönemde yapar:
• Hücre büyür, organeller çoğalır, gerekli maddeleri sentezler (sıklıkla G1 olarak adlandırılan dönem).
• DNA eşlenir; her kromozom iki kardeş kromatitli hâle gelir (S dönemi).
• Hücre bölünmeye hazırlanır, bölünme için gerekli yapıları ve maddeleri sağlar (G2 dönemi).
Kromatin bu dönemde ince iplik biçimindedir; kromozomlar mikroskopta tek tek seçilemez.

DNA miktarının döngüdeki değişimi

DNA miktarı döngünün farklı noktalarında şöyle değişir (bir hücredeki DNA miktarı C ile gösterilebilir; birim soruda tanımlanmalıdır):
• Bölünmeden yeni çıkmış hücrede DNA miktarı 2C olsun.
• DNA eşlenmesi sırasında miktar 2C den 4C ye yükselir.
• Eşlenme tamamlandıktan sonra mitoz boyunca hücre 4C DNA taşır.
• Sitokinezle iki yavru hücreye bölününce her yavru hücrede 2C ye iner.
Dikkat: DNA miktarı iki katına çıktığında kromozom sayısı değişmez; kromatit sayısı iki katına çıkar.

Eşlenmenin yerini kanıttan bulma

DNA nın hangi dönemde eşlendiği, işaretli nükleotit deneyleriyle gösterilebilir. Hücreler DNA ya katılan işaretli bir madde ile kısa süre beslenir ve hangi hücrelerin işaretli madde taşıdığına bakılır. İşaretli maddenin yalnız interfazdaki hücrelerde bulunması, DNA sentezinin interfazda yapıldığını gösterir. Mitoz geçiren hücrelerde işaret yoksa eşlenme bölünme sırasında olmuyor demektir.

Her hücre sürekli döngüde değildir

Vücuttaki hücreler aynı hızla bölünmez. Bazı hücreler (örneğin olgun sinir hücreleri) döngüden çıkmış hâlde yaşar ve bölünmez. Bazı hücreler yalnız gerektiğinde, örneğin doku zedelendiğinde bölünür. Bazı hücreler ise yaşam boyu sık bölünür. Bu nedenle "her hücre sürekli döngüdedir" iddiası hatalıdır. Ayrıca interfazı "hücrenin hiçbir şey yapmadığı dönem" saymak da yanlıştır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir hücre mitoz geçirmeden hemen önce 4C DNA taşıyor. Sitokinez tamamlandıktan sonra bir yavru hücrede DNA miktarı ne olur?

Her yavru hücre 2C DNA taşır; çünkü kardeş kromatitler yavru hücrelere paylaştırılmıştır.

Örnek 2. İşaretli nükleotitle kısa süre beslenen bir doku preparatında işaretin yalnızca interfazdaki hücrelerde görüldüğü, mitozdaki hücrelerde görülmediği saptanıyor. Bu sonuç ne gösterir?

DNA sentezinin interfazda gerçekleştiğini gösterir. Mitozdaki hücrelerde yeni DNA sentezi olmadığı için işaretli madde bu hücrelere katılmamıştır.

Örnek 3. Bir öğrenci, olgun sinir hücrelerinin de sürekli döngü geçirdiğini söylüyor. Bu iddia doğru mudur?

Doğru değildir. Olgun sinir hücreleri çoğunlukla bölünmez; hücre döngüsünün dışında yaşarlar. Tüm hücrelerin sürekli döngüde olduğu söylenemez.

Özetle

  • Hücre döngüsü interfaz ve bölünme evresinden (mitoz + sitokinez) oluşur.
  • İnterfazda hücre büyür, DNA eşlenir ve bölünmeye hazırlanır; dinlenme dönemi değildir.
  • DNA eşlenmesi interfazda olur; DNA miktarı 2C den 4C ye çıkar, sitokinezle yavru hücrelerde 2C ye iner.
  • DNA eşlenmesi kromozom sayısını değil, kromatit sayısını ve DNA miktarını artırır.
  • Her hücre sürekli döngüde değildir; bazı hücreler bölünmez, bazıları gerektiğinde bölünür.

Hücre Döngüsü ve İnterfaz — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Normal bir mitotik döngünün interfazında G1, S, G2 adları kullanılıyor. Bu dönemlerin zaman sırası hangisidir?
AS → G2 → G1.
BG2 → G1 → S.
CG1 → G2 → S.
DG1 → S → G2.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Normal mitotik döngüde G1 i DNA eşlenmesinin gerçekleştiği S izler; S den sonra G2 gelir. İnterfaz bu üç dönemi kapsar.
2Kolay
Normal mitotik döngüde çekirdek DNA sının tam eşlenmesi interfazın hangi döneminde gerçekleşir?
AYalnız G1 döneminde.
BS döneminde.
CYalnız G2 döneminde.
DYalnız çekirdek bölünürken.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
S, DNA sentezi ve eşlenmesiyle ilişkilidir. G1 ile G2 hazırlığın başka yönlerini içerir; DNA nın iki kopyaya çıkarılması çekirdek bölünmesi sırasında başlatılmaz.
3Orta
Bir diploid hücrenin G1 deki çekirdek DNA miktarı 2 C olarak tanımlanmıştır. C, haploid genomun eşlenmemiş DNA miktarıdır. Normal S tamamlanmış, G2 ye ulaşılmıştır. Tek çekirdekte beklenen miktar nedir?
A1 C.
B2 C.
C4 C.
D8 C.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Başlangıç 2 C dir. S de çekirdek DNA sı normal olarak bir kez kopyalandığından G2 de 4 C olur. Bu, DNA miktarı birimidir; kromozom takımı sayısı değildir.
4Orta
Bir ekip dokudaki hücrelerin tamamı art arda mitotik döngüler tamamlar iddiasını sınamak istiyor. İddiayı hücre düzeyinde en doğrudan sınayan tasarım hangisidir?
ADokudan rastgele seçilen tekil hücrelerin kimliklerini koruyup tekrarlanan dönem geçişlerini ve döngü dışına çıkanları izlemek.
BYalnız en hızlı bölünen hücreleri seçip tek bir ayrılma anını kaydetmek.
CYalnız bütün dokunun enerji kullandığını ölçmek.
DHücrelerin hepsinin aynı büyüklükte görünmesini sürekli döngü kanıtı saymak.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İddia tek tek hücrelerin zaman içinde tekrarlı katılımına ilişkindir. Hücre kimliğinin ve dönem geçişlerinin izlenmesi, katılanlarla dışarıda kalanları ayırır; rastgele örnekleme seçilmiş hızlı hücrelere bağlı yanlılığı azaltır. Sonuç izlenen örnek ve süreyle sınırlıdır.
5Zor
C, haploid genomun eşlenmemiş DNA miktarıdır. Tek hücre, bölünme olmadan izlenmiştir. Çekirdek DNA miktarı 2 C den 4 C ye çıkmış; yeni DNA boyunca işaretli nükleotit katılımı saptanmıştır. DNA girişi, kaybı ve olağan dışı çoğalma dışlanmıştır. Normal döngü için hangi sonuç desteklenir?
AYalnız RNA üretildiği kanıtlanmıştır.
BDNA artışı mutlaka hücre birleşmesinden kaynaklanmıştır.
CS nin kesin başlangıç dakikası yalnız iki uç ölçümden bulunur.
Dİzlenen aralık S dönemindeki DNA eşlenmesini kapsamıştır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Tam miktar artışı ve yeni DNA ya birim katılımı birlikte normal S eşlenmesini destekler. İki uç değer olayın aralıkta gerçekleştiğini gösterir; dakika düzeyinde başlangıcı tek başına vermez.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular