Çözümü göster
Spermin kamçı biçimindeki kuyruğu hareket üreten yapıdır. Orta bölümdeki mitokondriler enerji metabolizmasına katkı verir; başın çekirdeği ise genetik bilgiyi taşır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Eşeyli üreyen canlılarda yeni birey, iki eşey hücresinin birleşmesiyle başlar. Bu hücreler, mayozla gonadlarda (üreme bezlerinde) oluşur. Erkekte sperm oluşumuna spermatogenez, dişide yumurta oluşumuna oogenez denir. Bu bölümde iki sürecin benzerlikleri, farkları ve eşey hücrelerinin yapıları karşılaştırılır. Sorularda hangi oogenez aşamasının kullanıldığı belirtilir.
Spermatogenez, erkekte testislerin içindeki kanallarda gerçekleşir ve ergenlikten itibaren sürekli yapılır. Diploit (2n) bir hücre büyüyerek mayoza girer. Mayoz I sonunda iki, mayoz II sonunda dört haploit (n) hücre oluşur. Bu dört hücre farklılaşarak dört sperme dönüşür. Yani bir mayoz geçiren hücreden dört işlevsel sperm elde edilir ve sitoplazma yaklaşık eşit paylaşılır.
Oogenez, dişide yumurtalıkta gerçekleşir. Süreç doğum öncesinde başlar, mayoz I un erken aşamasında durur ve ergenlikten sonra her ay genellikle bir hücre mayoz I i tamamlar. Mayoz I sonunda sitoplazmanın neredeyse tamamını alan büyük bir hücre ile çok az sitoplazmalı küçük bir kutup hücresi oluşur. Büyük hücre mayoz II ye girer, ancak döllenme olmadıkça mayoz II yi tamamlamaz; döllenme olursa mayoz II tamamlanır. Sonuçta bir mayoz geçiren hücreden bir işlevsel yumurta ve kutup hücreleri oluşur. Kutup hücreleri döllenemez, bozunurlar.
Sperm küçük ve hareketlidir. Başında çekirdek ve çekirdeğin ön ucunda akrozom bulunur (akrozom, yumurtaya girişi kolaylaştıran enzimler içerir); orta kısımda enerji sağlayan çok sayıda mitokondri, ardından hareketi sağlayan kuyruk (kamçı) vardır. Sitoplazması çok azdır. Yumurta ise büyük ve hareketsizdir. Embriyonun ilk gelişimi için gerekli besin ve organelleri içeren bol sitoplazması vardır. İkisinin de çekirdeği haploit (n) dir ve genetik bilgiyi aktarırlar.
Benzerlikler:
• İkisi de gonadlarda mayozla oluşur ve haploit (n) hücrelerdir.
• İkisi de genetik çeşitlilik sağlar (krossing-over ve bağımsız dağılım).
• İkisi de genetik bilgiyi bir sonraki nesle taşır.
Farklar:
• Başlangıç: spermatogenez ergenlikte başlar ve sürer; oogenez doğum öncesinde başlar, ergenlikten sonra aylık olarak devam eder.
• Sayı: bir mayozdan dört sperm, bir yumurta oluşur.
• Boyut ve sitoplazma: sperm küçük ve sitoplazması az; yumurta büyük ve besin yönünden zengin.
• Hareket: sperm hareketli, yumurta hareketsizdir.
• Üretim sayısı: milyonlarca sperm, ayda genellikle bir yumurta.
Mayozdan çıkan dört hücrenin eşit büyüklükte dört gamet vermesi yalnız erkekte geçerlidir; dişide eşit olmayan sitoplazma paylaşımı nedeniyle tek yumurta vardır. Hormonal düzen ve menstrual döngü, hücre üretiminden ayrı bir konudur ve sonraki bölümlerde işlenir.
Örnek 1. 2n = 20 olan bir canlıda bir spermatogenez sürecinde mayoz II sonunda kaç hücre oluşur ve her birinde kaç kromozom bulunur?
Dört hücre oluşur; her birinde 10 kromozom (n) bulunur. Dört hücre sperme dönüşür.
Örnek 2. Aynı canlının dişisinde tek bir mayoz geçiren hücreden kaç işlevsel yumurta oluşur? Kutup hücreleri neden döllenme için kullanılamaz?
Bir işlevsel yumurta oluşur. Kutup hücreleri çok az sitoplazma içerir; embriyo için gerekli besin ve organeller yumurtada toplandığından kutup hücreleri bozunur.
Örnek 3. Spermin orta kısmında çok sayıda mitokondri bulunmasının nedeni nedir?
Spermin hareket edebilmesi için sürekli enerji gerekir. Mitokondriler enerji üretimine katıldığı için orta kısımda yoğundur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.