Çözümü göster
Döllenme zigotik başlangıcı kurar; erken bölünmeler çok hücreli yapıya geçişe katılır. Gastrulasyonla genel uzamsal düzen kurulur ve organ taslaklarının gelişimi bunu izler.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir insan tek bir hücreden, zigottan gelişir. Zigot döllenme ile oluşur ve ardından birçok bölünme ve değişimle embriyo biçimlenir. Bu bölümde döllenmenin ve embriyonik gelişimin temel aşamaları ve bunlara ilişkin bilgiye ulaşma ve değerlendirme becerileri ele alınır. Embriyonik tabakalardan organ kökeni ve fetüsün ayrıntılı gelişim evreleri bu konunun dışındadır.
Döllenme, bir sperm ile bir yumurtanın birleşmesidir. Sperm akrozomundaki enzimlerle yumurtanın dış katmanlarını geçer ve sperm çekirdeği yumurtaya girer. Yumurtanın haploit çekirdeği ile spermin haploit çekirdeği birleşerek diploit (2n) zigotun çekirdeğini oluşturur. Zigot, anne ve babadan gelen genetik bilgiyi bir araya getirir.
Zigot, yumurta kanalında ilerlerken art arda mitozla bölünür. Bu bölünmelerde hücre sayısı artar, ancak hücreler arada büyümeden bölündüğü için embriyonun toplam hacmi çok az değişir; her yeni hücre öncekinden küçüktür. Sonuçta içi dolu bir hücre kümesi, sonra içi boşluklu bir hücre topu oluşur ve bu yapı rahim iç yüzeyine yerleşir.
Rahime yerleşen embriyonda hücreler yer değiştirerek birkaç katmanlı bir düzen oluşturur; bu evreye gastrulasyon denir. Bu katmanlardan sonraki evrede organlar ve sistemler ortaya çıkar; bu evre organogenezdir. Genel ilişki şöyledir: önce döllenme ve bölünme, sonra gastrulasyon, sonra organogenez. Bu aşamaların sırası ve genel anlamı bilinmelidir.
Embriyonik gelişimde "hücre sayısının artması" ile "embriyonun büyümesi" aynı şey değildir. Erken bölünmelerde sayı hızla artar ama boyut hemen artmaz. Büyüme, bölünmenin yanında hücrelerin büyümesi ve besin alımıyla ilerleyen gelişim evrelerinde belirginleşir. Bu nedenle her bölünmede hacmin arttığı düşünülemez.
Anne adayının radyasyon, bazı kimyasallar, alkol ve sigara gibi zararlı etmenlerden uzak durması sağlıklı embriyonik gelişim için önemlidir. Hamilelik döneminde ilaç kullanımı yalnız uzman kararıyla yapılır; bu bölümün amacı klinik öneri vermek değil, gelişimin biyolojik temelini anlamaktır. Embriyonik gelişimle ilgili bilgi toplarken bilimsel makale, ders kitabı ve güvenilir kurum yayınları gibi kaynaklar kullanılır; bilginin kapsamı ve kaynağı sorgulanır.
Örnek 1. Zigotun kromozom sayısı, insanda spermin ve yumurtanın kromozom sayılarının toplamı olan kaçtır?
Sperm ve yumurta 23 er kromozom taşır. Zigotta 23 + 23 = 46 kromozom (2n) bulunur.
Örnek 2. Erken bölünmeler sürerken 8 hücreli bir embriyo 16 hücreye geçiyor ve her hücre öncekinden küçük. Embriyonun toplam hacmi nasıl değişir?
Hücre sayısı iki katına çıkar ama her hücre küçüldüğü için toplam hacim çok az değişir. Hücre sayısının artması hacmin arttığı anlamına gelmez.
Örnek 3. Gastrulasyon, döllenme ve organogenez sırası nasıldır?
Önce döllenme (ve erken bölünmeler), sonra gastrulasyon, ardından organogenez gerçekleşir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.