Çözümü göster
İlk modelde H sayısı üç artı iki artı bir, ikincide üç artı üçtür. İkisinin formülü C₂H₆O olur. O–H içeren alkol ile C–O–C içeren eter farklı fonksiyonel bağlantılar verir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Etanol ve dimetil eter aynı molekül formülüne (C₂H₆O) sahiptir; ancak etanol oda sıcaklığında sıvıdır, dimetil eter ise gazdır. Bu iki bileşik fonksiyonel grup izomerliğinin tipik örneğidir. Aynı molekül formülüne sahip, farklı fonksiyonel grup taşıyan bileşikler fonksiyonel grup izomeridir.
Atomlar aynıdır, ancak bağlanma düzeni farklıdır ve bu fark farklı fonksiyonel gruplar yaratır. Farklı fonksiyonel gruplu bileşiklerin fiziksel ve kimyasal özellikleri belirgin biçimde farklıdır; çünkü molekül arası kuvvetleri ve tepkimeleri fonksiyonel grup belirler.
• Alkol ↔ eter (CₙH₂ₙ₊₂O): C₂H₆O → etanol (CH₃CH₂OH) ve metoksimetan (CH₃OCH₃); C₃H₈O → propan-1-ol, propan-2-ol ve metoksietan.
• Aldehit ↔ keton (CₙH₂ₙO): C₃H₆O → propanal (CH₃CH₂CHO) ve propanon (CH₃COCH₃).
• Karboksilik asit ↔ ester (CₙH₂ₙO₂): C₂H₄O₂ → etanoik asit (CH₃COOH) ve metil metanoat (HCOOCH₃); C₃H₆O₂ → propanoik asit, metil etanoat ve etil metanoat.
Her çiftte molekül formülü aynıdır ama fonksiyonel grup farklıdır. Formülün aynı olmasının yanında yapının da farklı olduğunun gösterilmesi gerekir.
Önerilen bir yapının geçerli olup olmadığı şu kontrollerle sınanır:
• Atom sayıları: C, H, O sayıları molekül formülüne uymalı.
• Bağ değerliği: C dört, O iki, H bir bağ yapmalı; fazla ya da eksik bağ varsa yapı geçersizdir.
• Fonksiyonel grup: önerilen grup tanımına uymalı (aldehit uçta, keton zincir içinde vb.).
Aynı yapıyı farklı yönden yazmak yeni bir izomer sayılmaz; yeni izomer ancak bağlanma düzeni değiştiğinde ortaya çıkar.
Küçük formüllerde tüm izomerler sistemli olarak yazılabilir: önce karbon iskeleti, sonra fonksiyonel grup ve konum değiştirilir. Büyük formüllerde izomer sayısı hızla arttığından bu konuda küçük formüllerle çalışılır. Zincir izomerliği, konum izomerliği ve fonksiyonel grup izomerliği birlikte görülebilir: C₃H₈O için propan-1-ol ile propan-2-ol konum izomeri, bunlarla metoksietan ise fonksiyonel grup izomeridir.
Örnek 1. C₃H₆O molekül formülüne uygun aldehit ve keton yapılarını yazınız.
Aldehit: CH₃CH₂CHO (propanal). Keton: CH₃COCH₃ (propanon). İkisinin molekül formülü de C₃H₆O dur; aldehit grubu zincir ucunda, keton grubu iki karbon arasındadır. Bu nedenle fonksiyonel grup izomeridirler.
Örnek 2. Bir öğrenci C₂H₄O₂ için CH₃–CO–OH ve H–COO–CH₃ yapılarını öneriyor. Bu iki yapının ilişkisi nedir?
Birincisi etanoik asittir (–COOH grubu), ikincisi metil metanoat (ester). Her ikisinde de 2 C, 4 H ve 2 O atomu vardır. Fonksiyonel grupları farklı olduğundan asit–ester fonksiyonel grup izomeridirler.
Örnek 3. C₂H₆O formülü için önerilen CH₃–O–CH₂–OH yapısı geçerli midir?
Önerilen yapıdaki atomlar sayılırsa 2 C, 3 + 2 + 1 = 6 H ve 2 O bulunur; yani yapının formülü C₂H₆O₂ dir. Verilen formül C₂H₆O olduğundan fazladan bir oksijen vardır ve yapı bu formülün izomeri değildir. Önerilen bir yapının geçerliliği, önce atom sayıları ve bağ değerlikleri (C 4, O 2, H 1) açısından denetlenmelidir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.