Çözümü göster
Yeni yapıların oluşması ve bireyin boyut artışı büyüme-gelişme kapsamında ele alınır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Canlıları cansız varlıklardan ayıran ortak özellikler vardır. Bütün canlılar hücrelerden oluşur, beslenir, metabolizma faaliyetleri gösterir, enerji dönüştürür, atık uzaklaştırır, büyür ve gelişir, uyarılara tepki verir, iç dengesini korur, ürer ve çevreye uyum gösterir. Bu konuda bu özellikleri gözlenen olaylarla ilişkilendirmeyi ve sınırlı bir gözlemden doğru çıkarım yapmayı öğreniriz.
• Bütün canlılar bir ya da daha çok hücreden oluşur. Bakteri tek hücreli, insan çok hücreli bir canlıdır.
• Çok hücreli canlılarda hücreler doku, organ ve sistemler hâlinde düzenlenir.
• Hücre, canlılık özelliklerini gösteren en küçük birimdir.
• Beslenme: canlının ihtiyaç duyduğu maddeleri dışarıdan alması ya da kendisinin üretmesidir. Bitkiler fotosentezle besin üretir, hayvanlar hazır besin tüketir.
• Metabolizma: hücrede gerçekleşen yapım ve yıkım tepkimelerinin tümüdür.
• Enerji dönüşümü: besinlerdeki kimyasal enerji yaşamsal faaliyetler için kullanılabilir enerjiye dönüştürülür.
• Boşaltım: metabolizma sonucu oluşan atıkların uzaklaştırılmasıdır.
• Büyüme: hücre sayısının ya da büyüklüğünün artmasıdır. Gelişme ise yapı ve işlevlerdeki değişimdir.
• Tepki: canlılar ışık, sıcaklık, dokunma gibi uyarılara tepki verir. Bitkinin ışığa yönelmesi bir tepkidir.
• İç denge (homeostazi): canlı, vücut sıcaklığı ve su miktarı gibi iç koşullarını belirli sınırlar içinde tutar.
• Üreme bireyin değil, türün devamını sağlar; üremeyen bir birey de canlıdır.
• Aynı türün bireyleri arasında farklılıklar (varyasyon) bulunur.
• Uyum (adaptasyon), bir popülasyonda kuşaklar boyunca ortaya çıkan ve canlının yaşadığı ortamda hayatta kalma ve üremesini kolaylaştıran özelliklerdir; bireyin isteğine bağlı bir değişim değildir.
• Kısa bir gözlem süresinde bir özelliğin görülmemesi, o özelliğin olmadığını göstermez. Örneğin birkaç gün izlenen bir tohumda büyüme görülmemesi tohumun cansız olduğunu kanıtlamaz.
Örnek 1. Bir öğrenci saksıdaki bitkinin pencereye doğru eğildiğini gözlemlemiştir. Bu gözlem hangi canlılık özelliğiyle ilişkilidir?
Bitkinin ışık uyarısına tepki vermesiyle ilişkilidir. Canlılar çevrelerinden gelen uyarılara tepki gösterir.
Örnek 2. Kısır olduğu için üreyemeyen bir katırın canlı olmadığı söylenebilir mi?
Söylenemez. Katır hücrelerden oluşur, beslenir, metabolizma faaliyetleri gösterir ve uyarılara tepki verir. Üreme türün devamı için gereklidir; bir bireyin üreyememesi onu cansız yapmaz.
Örnek 3. Bir buzdolabında 3 gün tutulan tohumlarda çimlenme görülmemiştir. Bir öğrenci "Bu tohumlar cansızdır." sonucuna varmıştır. Bu sonuç neden güvenilir değildir?
Gözlem süresi kısa ve koşullar çimlenme için uygun değildir. Tohum uygun sıcaklık ve nem sağlandığında çimlenebilir. Sınırlı bir gözlemde bir özelliğin görülmemesi, o özelliğin hiç olmadığını kanıtlamaz.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.