Çözümü göster
Virüsün genel yapısında kalıtsal materyal ve onu çevreleyen protein yapı bulunur; bu yapı hücreyle aynı değildir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Virüsler canlılık ile cansızlık arasındaki sınır tartışmasının önemli bir örneğidir. Hücresel yapıları yoktur ve kendi başlarına metabolizma faaliyeti göstermezler; ancak canlı bir hücrenin içine girdiklerinde çoğalabilirler. Bu konuda virüslerin genel yapısını, konak hücreye bağımlılıklarını ve hangi özellikleriyle canlılara, hangileriyle cansızlara benzediklerini inceleriz.
• Virüsler hücre yapısında değildir; hücre zarı, sitoplazma ve ribozomları yoktur.
• Genel olarak bir protein kılıf ve bunun içinde genetik madde (DNA ya da RNA) bulunur.
• Bazı virüslerde protein kılıfın dışında ayrıca bir zarf bulunabilir.
• Virüsler bakterilerden çok daha küçüktür ve genellikle elektron mikroskobuyla görülebilir.
• Virüsler kendi enerjilerini üretemez ve kendi başlarına madde sentezleyemez.
• Çoğalmak için canlı bir konak hücreye girmek zorundadır; konak hücrenin yapı malzemelerini ve enzimlerini kullanarak yeni virüsler oluşturur.
• Konak hücre dışında herhangi bir metabolizma faaliyeti göstermez; bazı virüsler bu ortamda kristal biçiminde bile bulunabilir.
• Bakterileri enfekte eden virüslere bakteriyofaj denir.
Canlılara benzeyen yönleri:
• Genetik madde taşırlar.
• Konak hücre içinde çoğalabilirler.
• Kuşaklar içinde genetik maddelerinde değişiklik görülebilir.
Cansızlara benzeyen yönleri:
• Hücre yapısında değildirler.
• Kendi başlarına beslenme, solunum ve metabolizma faaliyeti göstermezler.
• Konak dışında çoğalamazlar.
Bir varlığın canlı olup olmadığına tek bir özelliğe bakarak karar verilmez.
• "Genetik madde taşıyorsa canlıdır." demek yeterli değildir; virüsler genetik madde taşır ama hücre yapısı ve bağımsız metabolizmaları yoktur.
• "Çoğalabiliyorsa canlıdır." de yeterli değildir; virüsün çoğalması konak hücreye bağlıdır.
Bu nedenle virüsler canlılık ölçütleri açısından özel bir durum olarak ele alınır.
Örnek 1. Bir virüs örneği laboratuvarda besin çözeltisi içeren bir kapta uzun süre bekletilmiş, sayısında artış görülmemiştir. Aynı virüs uygun konak hücrelerin bulunduğu bir ortama konulduğunda sayısı artmıştır. Bu sonuç ne gösterir?
Virüsün çoğalmak için canlı bir konak hücreye ihtiyaç duyduğunu gösterir. Besin çözeltisi virüsün çoğalması için yeterli değildir; çünkü virüsün kendi metabolizması yoktur.
Örnek 2. Bir öğrenci "Virüsler genetik madde taşıdığı için kesinlikle canlıdır." demiştir. Bu ifade nasıl değerlendirilir?
Eksik bir değerlendirmedir. Genetik madde taşımak canlılarla ortak bir özelliktir; ancak virüslerin hücre yapısı ve bağımsız metabolizması yoktur. Tek bir özellikten kesin hüküm vermek yanlıştır.
Örnek 3. Bakteri ve virüs aşağıdaki ölçütlerle karşılaştırılmıştır: hücre zarı, ribozom, kendi başına çoğalma. Hangi ölçütlerde fark vardır?
Üç ölçütte de fark vardır. Bakteri bir hücredir; hücre zarı ve ribozomu bulunur ve uygun ortamda kendi başına çoğalır. Virüsün hücre zarı ve ribozomu yoktur ve yalnızca konak hücre içinde çoğalır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.