MegaSoru

Enzimler: Temel Yapı ve Katalizör İşlevi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Enzimler: Temel Yapı ve Katalizör İşlevi Konu Anlatımı

Hücrelerde gerçekleşen tepkimelerin çoğu, enzim adı verilen biyolojik katalizörler sayesinde canlılık için uygun bir hızda gerçekleşir. Enzimler tepkimeyi hızlandırır ama tepkimeye enerji vermez ve tepkimeden değişmeden çıkar. Bu konuda enzimlerin genel yapısını, enzim ile substrat arasındaki etkileşimi ve aktivasyon enerjisi kavramını öğreniriz.

Enzimlerin genel özellikleri

• Enzimler canlı hücrelerde üretilen biyolojik katalizörlerdir; çoğu protein yapısındadır.
• Tepkimeyi hızlandırırlar; tepkimeye girip değişmeden çıktıkları için tekrar tekrar kullanılabilirler.
• Tepkimenin yönünü ya da üretilen ürünlerin türünü belirlemezler; yalnızca tepkimenin hızını artırırlar.
• Enzimler bir enerji kaynağı değildir; tepkimeye enerji vermezler.
• Ürünlerdeki atomlar enzimden değil, substrattan gelir.

Basit ve bileşik enzimler

• Basit enzim: yalnızca proteinden oluşan enzimdir.
• Bileşik enzim: protein kısmı (apoenzim) ile protein olmayan yardımcı kısımdan oluşur.
• Yardımcı kısım bir mineral (kofaktör) ya da organik bir molekül (koenzim) olabilir; bazı vitaminler koenzimlerin yapısına katılır.
• Bileşik enzim ancak iki kısım birlikte bulunduğunda çalışır; yalnız apoenzim ya da yalnız yardımcı kısım tek başına etkili değildir.

Enzim ve substrat etkileşimi

• Enzimin etki ettiği maddeye substrat denir. Substrat enzimin aktif bölge adı verilen kısmına bağlanır.
• Bağlanma sonucu enzim-substrat kompleksi oluşur, tepkime gerçekleşir ve ürünler ayrılır; enzim serbest kalır.
• İndüklenmiş uyum modeline göre substrat bağlanırken aktif bölge biraz şekil değiştirerek substrata daha iyi uyar.
• Enzimler genellikle belirli substratlara etki eder; bu özelliğe özgüllük denir.

Aktivasyon enerjisi

• Bir tepkimenin başlaması için gereken en düşük enerjiye aktivasyon enerjisi denir.
• Enzimler aktivasyon enerjisini düşürerek tepkimenin daha düşük sıcaklıkta ve daha hızlı gerçekleşmesini sağlar.
• Enzim tepkimenin başlangıç ve son enerji düzeylerini değiştirmez; yalnızca tepkimenin aşması gereken engeli düşürür.
• pH ve sıcaklığın enzim etkinliğine etkisi deneylerle ayrıca incelenir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir tepkimede enzim kullanıldığında ürünün oluşma süresi kısalmış, ancak oluşan ürün miktarı değişmemiştir. Bu sonuç enzimin hangi özelliğini gösterir?

Enzimin tepkimeyi hızlandırdığını ama ürün miktarını ve türünü belirlemediğini gösterir. Ürün miktarı substrat miktarına bağlıdır; enzim yalnızca tepkimenin daha kısa sürede gerçekleşmesini sağlar.

Örnek 2. Bir bileşik enzimin yalnızca protein kısmı substratla aynı ortama konulmuş, tepkimenin hızlanmadığı gözlenmiştir. Bunun nedeni nedir?

Bileşik enzim, protein kısmı (apoenzim) ile yardımcı kısım birlikte bulunduğunda çalışır. Yardımcı kısım olmadığı için enzim etkinlik gösterememiştir.

Örnek 3. Bir öğrenci "Enzimler tepkimeye enerji verdikleri için tepkimeyi hızlandırır." demiştir. Bu ifadedeki yanlış nedir?

Enzimler enerji vermez. Tepkimenin başlaması için gereken aktivasyon enerjisini düşürerek tepkimeyi hızlandırırlar ve tepkimeden değişmeden çıkarlar.

Özetle

  • Enzimler çoğu protein yapısında olan biyolojik katalizörlerdir.
  • Tepkimeyi hızlandırır, değişmeden çıkar ve tekrar kullanılabilir; enerji vermez.
  • Bileşik enzim apoenzim ile kofaktör ya da koenzimin birlikte bulunmasıyla çalışır.
  • Substrat aktif bölgeye bağlanır; indüklenmiş uyumla aktif bölge substrata uyar.
  • Enzimler aktivasyon enerjisini düşürür ama ürünlerin türünü ve miktarını belirlemez.

Enzimler: Temel Yapı ve Katalizör İşlevi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Enzimlerin katalizör işlevi hangi ifadeyle açıklanır?
ATepkimenin gerçekleşmesini hızlandıran, süreçte net olarak tüketilmeyen biyolojik işlev
BÜrünün bütün atomlarını enzimin kendi yapısından sağlama
CTepkimenin gerektirdiği bütün enerjiyi yakıt olarak verme
DHer kullanımda bir enzim molekülünü ürün olarak tüketme
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Enzimler biyolojik katalizörlerdir. Tepkime hızını artırmaları, ürünün tüm maddesini veya gerekli enerjinin tümünü verdikleri anlamına gelmez.
2Kolay
Bir hücrede besinlerin kimyasal enerjisinden yararlanılıyor ve enzimler bu dönüşümlere katkı veriyor. Enzimlerin bu rolü nasıl adlandırılır?
ADönüşümlerin katalizlenmesi
BBesin yerine zorunlu olarak yakıt olmaları
CEnerjiyi yoktan oluşturmaları
DHer tepkimede tümüyle amino asitlere ayrılmaları
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Enzim, enerji içeren maddelerden yararlanılan tepkimeleri hızlandırabilir. Bu sırada enzimin kendisi enerji veren substratla eşitlenmez.
3Orta
Aynı başlangıç maddeleriyle aynı koşullarda yürütülen iki modelde enzimli örnek aynı sürede daha çok ürün oluşturuyor. Hangi sonuç bu farkın doğrudan yorumudur?
Aİncelenen sürede ürün oluşumu enzimli örnekte daha hızlıdır
BEnzimli örnekte madde yoktan oluşmuştur
CÜrünün bütün atomları enzimden gelmiştir
DTepkime için gereken tüm enerji yalnız enzimden gelmiştir
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Eşit süre ve başlangıç koşullarında daha fazla ürün, bu aralıkta daha hızlı oluşumla uyumludur. Bu veri atom veya enerji kaynağı hakkında tek başına hüküm vermez.
4Orta
Hazır kayıtta belirli bir tepkime enzimsiz de gerçekleşiyor ancak enzimli duruma göre daha yavaş ilerliyor. Hangi ifade uygundur?
AEnzim olmadan hiçbir kimyasal tepkime gerçekleşemez
BEnzim tepkimeyi hızlandırır; yokluğu bu örnekte tepkimenin mutlak olanaksızlığı değildir
CEnzimli ve enzimsiz durumun hızları zorunlu olarak aynıdır
DYavaş oluşan ürün başka bir madde olmak zorundadır
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Bazı tepkimeler enzimsiz de daha yavaş gerçekleşebilir. Enzimli yol hız farkı sağlar; kataliz olmadan mutlak olanaksızlık genellemesi yapılmaz.
5Zor
Açık bir modelde X maddesinden Y oluşması dışarıdan enerji girdisi gerektiriyor. Uygun enzim eklendiğinde bu tepkime hızlanıyor. Hangi yorum doğrudur?
AEnzim tepkimeyi hızlandırabilir; modelde belirtilen enerji girdisi gereksinimini tek başına ortadan kaldırmaz
BEnzim varsa artık hiçbir enerji girdisine gerek kalmaz
CEnzim eklenmesi Y'yi bütün koşullarda yoktan üretir
DEnerji gerektiren tepkimeler enzimlerle hiçbir zaman ilişkilendirilemez
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Enzim hızlandırıcı yol sağlar. Gerekli enerji girdisi başka uygun süreç veya kaynaktan karşılanmalıdır; enzim yakıt yerine konmaz.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular