Çözümü göster
Değiştirilen etken pH, gözlenen sonuç ürün miktarıdır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Enzimler protein yapısında oldukları için çalıştıkları ortamın koşullarından etkilenir. Sıcaklık ve pH enzim etkinliğini değiştiren iki önemli etkendir. Bu konuda pH ve sıcaklığın enzim etkinliğine etkisini araştıran deneylerin nasıl tasarlandığını, verilerin nasıl karşılaştırıldığını ve denatürasyon kavramının sınırlarını öğreniriz.
• Düşük sıcaklıkta moleküllerin hareketi yavaşladığı için enzim etkinliği düşer. Soğukta enzim genellikle bozulmaz; sıcaklık yeniden uygun değere çıkarıldığında etkinlik artabilir.
• Sıcaklık arttıkça etkinlik belirli bir değere kadar artar; enzimin en yüksek etkinlik gösterdiği sıcaklığa optimum sıcaklık denir.
• Optimumun üzerindeki yüksek sıcaklıklarda enzimin üç boyutlu yapısı bozulabilir (denatürasyon) ve etkinlik hızla düşer. Denatüre olan enzim ortam soğutulduğunda çoğunlukla eski etkinliğine kavuşmaz.
• Farklı canlıların enzimlerinin optimum sıcaklıkları farklı olabilir.
• Her enzimin en iyi çalıştığı bir pH değeri vardır (optimum pH).
• Örneğin midede çalışan bazı enzimler asidik ortamda, ince bağırsakta çalışan bazı enzimler hafif bazik ortamda daha etkindir.
• Optimum pH'den uzaklaştıkça etkinlik azalır; aşırı asidik ya da bazik ortamlar enzimin yapısını bozabilir.
• Bütün enzimlerin optimum pH'si aynı değildir; tek bir optimum bütün enzimlere genellenmez.
• Bağımsız değişken: sıcaklık ya da pH (aynı deneyde yalnızca biri değiştirilir).
• Bağımlı değişken: enzim etkinliği; örneğin belirli sürede parçalanan substrat ya da oluşan ürün miktarı.
• Sabit tutulanlar: enzim miktarı, substrat miktarı, ölçüm süresi, toplam hacim ve diğer koşul.
• Kontrol: enzim içermeyen ya da kaynatılarak etkisizleştirilmiş enzim içeren tüp; substratın kendiliğinden değişip değişmediğini gösterir.
• Her koşul birden çok tüpte tekrarlanır.
• Etkinlik karşılaştırılırken aynı süre ve aynı birim kullanılır; farklı sürelerde ölçülen değerler doğrudan karşılaştırılmaz.
• Uzun bir süre sonunda biriken toplam ürün miktarı tepkimenin hızını tek başına göstermez; substrat tükenmiş olabilir.
• Yalnızca birkaç sıcaklık denenmişse gerçek optimum bu değerlerin arasında olabilir; denenen değerlerden en iyisi "denenenler arasında en yüksek etkinlik" olarak yorumlanır.
Örnek 1. Bir enzim 10 °C, 25 °C, 37 °C ve 60 °C'de denenmiş, en yüksek etkinlik 37 °C'de ölçülmüştür. Enzimin optimum sıcaklığının tam olarak 37 °C olduğu söylenebilir mi?
Kesin olarak söylenemez. Yalnızca dört sıcaklık denenmiştir; gerçek optimum 37 °C civarında, örneğin 30 ile 45 °C arasında başka bir değer olabilir. Doğru yorum, denenen sıcaklıklar arasında en yüksek etkinliğin 37 °C'de görüldüğüdür.
Örnek 2. Bir enzim önce 80 °C'de bekletilmiş, sonra 37 °C'ye getirilmiş ve etkinlik göstermemiştir. Bunun nedeni nedir?
Yüksek sıcaklık enzimin üç boyutlu yapısını bozmuştur (denatürasyon). Yapısı bozulan enzim sıcaklık uygun değere getirilse bile görevini yapamamıştır.
Örnek 3. Bir deneyde pH 3'teki tüp 5 dakika, pH 7'deki tüp 20 dakika bekletilmiş ve ürün miktarları karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmadaki sorun nedir?
Ölçüm süreleri farklıdır. Ürün miktarı süreye de bağlı olduğu için pH'nin etkisi ayırt edilemez. Etkinlik karşılaştırması için bütün tüplerde aynı süre kullanılmalıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.