Çözümü göster
Glikoz monosakkarit, sükroz disakkarit, nişasta polisakkarittir. Sınıflama basit şeker birimi sayısıyla ilişkilidir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Karbohidratlar canlıların temel enerji kaynağıdır ve aynı zamanda yapı maddesi olarak da görev yapar. Karbon, hidrojen ve oksijen atomlarından oluşurlar. Bu konuda karbohidratları monosakkarit, disakkarit ve polisakkarit olarak sınıflandırmayı, bunların örneklerini ve görevlerini, karbohidratların nasıl birleşip ayrıştığını öğreniriz.
Monosakkaritler en basit karbohidratlardır; sindirime uğramadan hücre zarından geçebilir.
• Beş karbonlu şekerler (pentozlar): riboz ve deoksiriboz. Riboz RNA'nın, deoksiriboz DNA'nın yapısına katılır.
• Altı karbonlu şekerler (heksozlar): glikoz, fruktoz ve galaktoz.
• Glikoz hücrelerin en çok kullandığı enerji kaynağıdır; fruktoz meyvelerde ve balda bulunur; galaktoz sütteki laktozun yapısına katılır.
Disakkaritler iki monosakkaritin birleşmesiyle oluşur.
• Maltoz: glikoz + glikoz (çimlenen tohumlarda ve nişastanın parçalanmasında oluşur).
• Sükroz (sakaroz): glikoz + fruktoz (çay şekeri; şeker pancarı ve şeker kamışında bulunur).
• Laktoz: glikoz + galaktoz (süt şekeri).
İki monosakkarit birleşirken bir molekül su açığa çıkar (dehidrasyon). Disakkarit su kullanılarak monosakkaritlerine ayrışır (hidroliz).
Polisakkaritler çok sayıda monosakkaritin birleşmesiyle oluşan büyük moleküllerdir.
• Nişasta: bitkilerde depo karbohidratıdır (patates, buğday, pirinç).
• Glikojen: hayvanlarda ve mantarlarda depo karbohidratıdır; karaciğer ve kaslarda depolanır.
• Selüloz: bitki hücre çeperinin yapısını oluşturur; yapısal bir polisakkarittir.
• Kitin: eklem bacaklıların dış iskeletinde ve mantarların hücre çeperinde bulunur; yapısaldır.
Nişasta, glikojen ve selülozun yapı birimi glikozdur; ancak glikozların bağlanış biçimi farklı olduğu için özellikleri ve görevleri farklıdır.
• Dehidrasyon sentezi: küçük birimler birleşirken su açığa çıkar. n tane monosakkarit düz bir zincir oluşturacak biçimde birleşirse n − 1 bağ kurulur ve n − 1 su açığa çıkar.
• Hidroliz: büyük molekül su kullanılarak küçük birimlere ayrılır; her bağ için bir su kullanılır.
• Bütün karbohidratlar tatlı değildir (nişasta ve selüloz tatlı değildir) ve bütün karbohidratlar enerji amacıyla kullanılmaz (selüloz ve kitin yapısaldır).
Örnek 1. 6 glikoz molekülü düz bir zincir oluşturacak biçimde birleşmiştir. Kaç bağ oluşur ve kaç molekül su açığa çıkar?
Düz zincirde birim sayısından bir eksik bağ oluşur: 6 − 1 = 5 bağ kurulur ve 5 molekül su açığa çıkar.
Örnek 2. Bir karbohidrat hidroliz edildiğinde yalnızca glikoz elde edilmiştir. Bu karbohidrat hangileri olabilir: maltoz, sükroz, laktoz, nişasta?
Maltoz ve nişasta olabilir; ikisinin de yapı birimi yalnızca glikozdur. Sükroz glikoz ve fruktoz, laktoz glikoz ve galaktoz verir.
Örnek 3. Bir öğrenci "Selüloz bir karbohidrat olduğu için bütün canlılar onu enerji kaynağı olarak kullanır." demiştir. Bu ifadedeki yanlış nedir?
Selüloz bitki hücre çeperinin yapısını oluşturan yapısal bir polisakkarittir. İnsan gibi birçok canlı selülozu sindiremez. Bir grubun bütün üyelerine aynı görevi yüklemek yanlış bir genellemedir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.