MegaSoru

Adezyon ve Kohezyon 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Adezyon ve Kohezyon Konu Anlatımı

Cam bir bardağa konan su, bardağın kenarlarında hafifçe yukarı tırmanır; ince bir cam boru suya batırılınca su boruda yükselir. Bitkiler suyu köklerinden yapraklarına bu sayede taşır. Bu olayların açıklaması, iki farklı tür çekim kuvvetinin karşılaştırılmasıdır: kohezyon ve adezyon.

Kohezyon ve adezyon

Kohezyon, aynı tür tanecikler arasındaki çekim kuvvetidir (su molekülleri arasındaki çekim). Adezyon ise farklı tür tanecikler arasındaki çekim kuvvetidir (su molekülleri ile cam yüzeyi arasındaki çekim). Bir sıvının bir yüzeyle nasıl davrandığı, bu iki kuvvetin hangisinin daha büyük olduğuna bağlıdır.

Islatma, menisküs ve kılcallık

• Adezyon > kohezyon ise sıvı yüzeye yayılır ve yüzeyi ıslatır. Su ile camda bu durum görülür: sıvının yüzeyi (menisküs) çukur, yani içbükey olur ve su ince boruda yükselir.
• Kohezyon > adezyon ise sıvı damla hâlinde toplanır ve yüzeyi ıslatmaz. Cıva ile camda bu durum görülür: menisküs tümsek, yani dışbükey olur ve cıva ince boruda alçalır.
İnce borularda sıvının yükselmesi veya alçalmasına kılcallık (kapiler etki) denir. Boru inceldikçe kılcallık etkisi daha belirgin olur.

Günlük hayattan örnekler

Kâğıt havlunun suyu çekmesi, gaz lambası fitilinde yağın yükselmesi ve bitkilerin su taşıması kılcallığa örnektir. Yağmurluk kumaşlarının ıslanmaması ise kumaş yüzeyiyle su arasındaki adezyonun zayıf olmasından kaynaklanır; su kumaşa yayılmak yerine damla hâlinde kalır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Cam bir boruda suyun menisküsü içbükey, cıvanınki dışbükeydir. Bu farkı açıklayınız.

Su ile cam arasındaki adezyon, su molekülleri arasındaki kohezyondan büyüktür; su cama tutunur ve menisküs içbükey olur. Cıva atomları arasındaki kohezyon, cıva ile cam arasındaki adezyondan büyüktür; cıva kendi üzerine toplanır ve menisküs dışbükey olur.

Örnek 2. Suya batırılan ince ve kalın iki cam borudan hangisinde su daha çok yükselir?

Kılcallık boru inceldikçe daha belirgin olur. İnce boruda adezyonun etkisi, yükselen su sütununun ağırlığına göre daha büyük olduğu için su ince boruda daha çok yükselir.

Örnek 3. Bir öğrenci "Su cama yapıştığı için su molekülleri arasında çekim yoktur" diyor. Bu yorum neden yanlıştır?

Su molekülleri arasında güçlü kohezyon (hidrojen bağları) vardır. Su ile camda adezyonun kohezyondan büyük olması, kohezyonun olmadığı anlamına gelmez; yalnızca adezyonun daha baskın olduğunu gösterir.

Özetle

  • Kohezyon aynı tür tanecikler, adezyon farklı tür tanecikler arasındaki çekimdir.
  • Adezyon kohezyondan büyükse sıvı yüzeyi ıslatır ve menisküs içbükey olur (su–cam).
  • Kohezyon adezyondan büyükse sıvı ıslatmaz ve menisküs dışbükey olur (cıva–cam).
  • İnce borularda sıvının yükselmesi ya da alçalması kılcallıktır.
  • Bitkilerde su taşınması ve kâğıt havlunun suyu çekmesi kılcallığa örnektir.

Adezyon ve Kohezyon — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Aynı tür tanecikler arasındaki çekim kuvvetine ne ad verilir?
AKohezyon
BAdezyon
CViskozite
DBuhar basıncı
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kohezyon, bir maddenin kendi tanecikleri arasındaki çekim kuvvetidir.
2Kolay
Farklı tür tanecikler arasındaki çekim kuvvetine ne ad verilir?
AKohezyon
BAdezyon
CYüzey gerilimi
DKaynama
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Adezyon, farklı maddelerin tanecikleri arasındaki çekim kuvvetidir; örneğin su ile cam arasında.
3Orta
Cam bir tüpteki suyun yüzeyinin kenarlarda yukarı kıvrılarak içbükey (çukur) bir menisküs oluşturmasının nedeni hangisidir?
ASuyun kohezyonunun su ile cam arasındaki adezyondan büyük olması
BSuyun hiç kohezyonu olmaması
CSu ile cam arasındaki adezyonun suyun kohezyonundan büyük olması
DCamın suyu itmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Su molekülleri camla polar etkileşimler kurar; adezyon baskın olduğundan su cam yüzeye tırmanır ve içbükey menisküs oluşur.
4Orta
Cam bir tüpteki cıvanın yüzeyinin dışbükey (tümsek) bir menisküs oluşturmasının nedeni hangisidir?
ACıva ile cam arasındaki adezyonun kohezyondan büyük olması
BCıvanın camı ıslatması
CCıvanın viskozitesinin düşük olması
DCıvanın kohezyonunun cıva ile cam arasındaki adezyondan büyük olması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Cıva atomları arasındaki metalik bağ kaynaklı kohezyon çok güçlüdür; cıva cama tutunmak yerine kendi içine toplanır.
5Zor
Cam bir kaba konan su ile içi parafin (mum) kaplı bir kaba konan su için menisküs biçimleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Aİkisinde de içbükey
BCamda dışbükey; mum kaplı kapta içbükey
Cİkisinde de dışbükey
DCamda içbükey; mum kaplı kapta dışbükey ya da düze yakın
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Su polar camla güçlü adezyon kurar; apolar mumla adezyon zayıftır ve suyun kohezyonu baskın hâle gelir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular