MegaSoru

Kaynama Sıcaklığı 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Kaynama Sıcaklığı Konu Anlatımı

Deniz kenarında su 100 °C'de kaynarken yüksek bir dağın tepesinde daha düşük sıcaklıkta kaynar; düdüklü tencerede ise 100 °C'nin üzerinde kaynar. Kaynama sıcaklığı yalnızca sıvının cinsine değil, sıvının üzerindeki basınca da bağlıdır.

Kaynama nedir?

Bir sıvı ısıtıldıkça buhar basıncı artar. Buhar basıncı sıvının üzerindeki dış basınca eşit olduğunda buharlaşma yalnız yüzeyde değil, sıvının her yerinde gerçekleşir ve kabarcıklar oluşur. Bu olaya kaynama, bu sıcaklığa kaynama sıcaklığı denir. Dış basınç 1 atm iken ölçülen kaynama sıcaklığına normal kaynama noktası denir (su için 100 °C). Kaynama süresince sıcaklık sabit kalır; verilen ısı molekülleri buhar hâline geçirmek için kullanılır.

Kaynama sıcaklığını etkileyen faktörler

• Moleküller arası etkileşim: Etkileşim güçlü ise buhar basıncı düşüktür ve buhar basıncının dış basınca ulaşması için daha yüksek sıcaklık gerekir. Hidrojen bağı yapan su (100 °C), benzer büyüklükteki ama hidrojen bağı yapmayan maddelere göre çok yüksek kaynama noktasına sahiptir. Apolar maddelerde molekül büyüdükçe London kuvvetleri arttığı için kaynama noktası yükselir.
• Dış basınç: Dış basınç azaldıkça (yükseklere çıkıldıkça) kaynama sıcaklığı düşer; dış basınç arttıkça (düdüklü tencere) yükselir.

Verilerle iddiayı desteklemek

Bir iddiayı kanıtlarken veriler değişkenler arasındaki ilişkiyi gösterecek şekilde düzenlenir. Örneğin farklı yükseltilerde suyun kaynama sıcaklığını gösteren bir tablo, basınç azaldıkça kaynama sıcaklığının düştüğünü ortaya koyar. Isıtıcı gücünü artırmak sıvının kaynama noktasına daha çabuk ulaşmasını sağlar, ama kaynama sıcaklığını değiştirmez.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Su, etanol ve dietil eter 1 atm basınçta ısıtılıyor. Kaynama sıcaklıkları nasıl sıralanır?

Kaynama sıcaklığı moleküller arası etkileşim arttıkça yükselir. Su en güçlü hidrojen bağlarını, etanol daha zayıf hidrojen bağlarını yapar; dietil eter kendi molekülleri arasında hidrojen bağı yapmaz. Sıra su > etanol > dietil eter şeklindedir.

Örnek 2. Düdüklü tencerede yemeğin daha çabuk pişmesinin nedeni nedir?

Düdüklü tencere kapalı olduğu için içindeki basınç 1 atm'nin üzerine çıkar. Dış basınç arttığı için suyun kaynama sıcaklığı 100 °C'nin üzerine yükselir. Yiyecek daha yüksek sıcaklıkta piştiği için süre kısalır.

Örnek 3. Bir öğrenci ocağın altını açarak kaynayan suyun sıcaklığını artırabileceğini düşünüyor. Doğru mu?

Yanlıştır. Kaynama sırasında sıcaklık sabittir; fazla verilen ısı daha fazla suyun buharlaşmasını sağlar. Kaynama sıcaklığını değiştiren ısıtıcı gücü değil, dış basınç ve sıvının cinsidir.

Özetle

  • Kaynama, buhar basıncının dış basınca eşit olduğu sıcaklıkta gerçekleşir.
  • Moleküller arası etkileşim güçlendikçe kaynama sıcaklığı yükselir.
  • Dış basınç azaldıkça kaynama sıcaklığı düşer, arttıkça yükselir.
  • Saf bir sıvının kaynaması süresince sıcaklık sabit kalır.
  • Isıtıcı gücü kaynamaya ulaşma süresini değiştirir, kaynama sıcaklığını değiştirmez.

Kaynama Sıcaklığı — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Aynı dış basınçta moleküller arası etkileşimleri daha güçlü olan bir sıvının kaynama sıcaklığı için hangisi beklenir?
ADaha yüksek olması
BDaha düşük olması
CEtkileşimden bağımsız olması
D0 °C olması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Güçlü etkileşimli sıvının buhar basıncı düşüktür; dış basınca eşitlenmesi için daha yüksek sıcaklık gerekir.
2Kolay
SıvıKaynama (°C)Dietil eter35Aseton56Etanol78Su100
1 atm dış basınçta bazı sıvıların kaynama sıcaklıkları tabloda verilmiştir. Bu sıvılardan hangisinde moleküller arası etkileşimler en güçlüdür?
ADietil eter
BSu
CAseton
DEtanol
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Kaynama sıcaklığı en yüksek olan suda etkileşimler en güçlüdür.
3Orta
H₂O'nun kaynama sıcaklığının (100 °C) H₂S'ninkinden (−60 °C) çok yüksek olmasının nedeni hangisidir?
AH₂S'nin daha küçük bir molekül olması
BH₂O'nun apolar olması
CSu molekülleri arasında hidrojen bağı bulunması
DH₂S'nin iyonik olması
Çözümü göster
Doğru cevap: C
H₂S daha büyük bir moleküldür ama hidrojen bağı yapmaz; suyun hidrojen bağları kaynama sıcaklığını çok yükseltir.
4Orta
CH₄, C₂H₆ ve C₃H₈ apolar moleküllerinin kaynama sıcaklıklarının küçükten büyüğe sıralanışı hangisidir?
AC₃H₈ < C₂H₆ < CH₄
BC₂H₆ < CH₄ < C₃H₈
CÜçü eşittir
DCH₄ < C₂H₆ < C₃H₈
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Molekül büyüdükçe London kuvvetleri güçlenir ve kaynama sıcaklığı yükselir.
5Zor
Etanol (C₂H₅OH) ile dimetil eter (CH₃OCH₃) aynı kapalı formüle sahiptir. Etanolün kaynama sıcaklığının daha yüksek olmasının nedeni hangisidir?
ADimetil eterin daha büyük olması
BEtanolün apolar olması
CDimetil eterin iyonik olması
DEtanol molekülleri arasında hidrojen bağı bulunması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Atom sayıları aynıdır; farkı etanolün O–H grubunun oluşturduğu hidrojen bağları yaratır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular