Çözümü göster
Güçlü etkileşimler moleküllerin sıvıdan kopmasını zorlaştırır; dengede buhar fazında daha az molekül bulunur ve buhar basıncı düşük olur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Aynı büyüklükteki iki kaba eşit miktarda su ve kolonya konursa kolonya çok daha hızlı buharlaşır. Bir sıvının ne kadar kolay buharlaştığı, buhar basıncıyla ilgilidir; buhar basıncı da sıvı molekülleri arasındaki etkileşimlere bağlıdır.
Sıvı yüzeyindeki moleküllerin bir kısmı yeterli enerjiye ulaşınca sıvıdan kopar ve buhar hâline geçer; bu olaya buharlaşma denir. Kapalı bir kapta buharlaşan moleküllerin bir kısmı yeniden sıvıya döner (yoğuşma). Bir süre sonra buharlaşma ve yoğuşma hızları eşitlenir; buharın uyguladığı basınç artık değişmez. Bu basınca denge buhar basıncı (kısaca buhar basıncı) denir.
• Sıvının cinsi: Moleküller arası etkileşimleri zayıf olan sıvılar kolay buharlaşır ve buhar basınçları yüksektir. 25 °C'de buhar basıncı dietil eter > aseton > etanol > su sırasındadır; su güçlü hidrojen bağları nedeniyle en düşük buhar basıncına sahiptir.
• Sıcaklık: Sıcaklık arttıkça yeterli enerjiye ulaşan molekül sayısı artar, buhar basıncı yükselir.
Sıvının miktarı, kabın büyüklüğü veya yüzey alanı denge buhar basıncını değiştirmez. Yüzey alanı buharlaşma hızını etkiler ama dengeye ulaşıldığında buhar basıncı aynı olur.
Buhar basıncına sıvı türünün etkisini araştırmak isteyen bir öğrenci sıvının türünü değiştirir (bağımsız değişken), buhar basıncını ölçer (bağımlı değişken), sıcaklığı ve kullanılan düzeneği aynı tutar (kontrol değişkenleri). Sıcaklığın etkisini araştırırken ise aynı sıvı kullanılır, yalnız sıcaklık değiştirilir. Bir deneyde iki değişken birlikte değişirse sonucun hangi değişkenden kaynaklandığı anlaşılamaz.
Örnek 1. Aynı sıcaklıkta su ve etanolün buhar basınçlarını karşılaştırınız.
Hem su hem de etanol hidrojen bağı yapar; ancak su molekülü iki O–H bağına ve iki ortaklanmamış çifte sahip olduğu için daha fazla hidrojen bağı kurar. Su molekülleri arasındaki etkileşim daha güçlü olduğu için suyun buhar basıncı etanolünkinden düşüktür.
Örnek 2. Kapalı bir kaptaki suyun yarısı başka bir kaba alınıyor, sıcaklık değişmiyor. Kalan suyun denge buhar basıncı nasıl değişir?
Denge buhar basıncı yalnızca sıvının cinsine ve sıcaklığa bağlıdır. Sıvı miktarının azalması buhar basıncını değiştirmez.
Örnek 3. Bir öğrenci geniş ağızlı kaptaki suyun daha hızlı buharlaştığını görüp "geniş kaptaki suyun buhar basıncı daha yüksektir" sonucuna varıyor. Hatası nedir?
Geniş yüzey buharlaşma hızını artırır, ama denge buhar basıncını değiştirmez. Öğrenci buharlaşma hızı ile denge buhar basıncını karıştırmıştır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.