MegaSoru

Buhar Basıncı 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Buhar Basıncı Konu Anlatımı

Aynı büyüklükteki iki kaba eşit miktarda su ve kolonya konursa kolonya çok daha hızlı buharlaşır. Bir sıvının ne kadar kolay buharlaştığı, buhar basıncıyla ilgilidir; buhar basıncı da sıvı molekülleri arasındaki etkileşimlere bağlıdır.

Buharlaşma ve denge buhar basıncı

Sıvı yüzeyindeki moleküllerin bir kısmı yeterli enerjiye ulaşınca sıvıdan kopar ve buhar hâline geçer; bu olaya buharlaşma denir. Kapalı bir kapta buharlaşan moleküllerin bir kısmı yeniden sıvıya döner (yoğuşma). Bir süre sonra buharlaşma ve yoğuşma hızları eşitlenir; buharın uyguladığı basınç artık değişmez. Bu basınca denge buhar basıncı (kısaca buhar basıncı) denir.

Buhar basıncını etkileyen faktörler

• Sıvının cinsi: Moleküller arası etkileşimleri zayıf olan sıvılar kolay buharlaşır ve buhar basınçları yüksektir. 25 °C'de buhar basıncı dietil eter > aseton > etanol > su sırasındadır; su güçlü hidrojen bağları nedeniyle en düşük buhar basıncına sahiptir.
• Sıcaklık: Sıcaklık arttıkça yeterli enerjiye ulaşan molekül sayısı artar, buhar basıncı yükselir.
Sıvının miktarı, kabın büyüklüğü veya yüzey alanı denge buhar basıncını değiştirmez. Yüzey alanı buharlaşma hızını etkiler ama dengeye ulaşıldığında buhar basıncı aynı olur.

Deneyi tasarlamak

Buhar basıncına sıvı türünün etkisini araştırmak isteyen bir öğrenci sıvının türünü değiştirir (bağımsız değişken), buhar basıncını ölçer (bağımlı değişken), sıcaklığı ve kullanılan düzeneği aynı tutar (kontrol değişkenleri). Sıcaklığın etkisini araştırırken ise aynı sıvı kullanılır, yalnız sıcaklık değiştirilir. Bir deneyde iki değişken birlikte değişirse sonucun hangi değişkenden kaynaklandığı anlaşılamaz.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Aynı sıcaklıkta su ve etanolün buhar basınçlarını karşılaştırınız.

Hem su hem de etanol hidrojen bağı yapar; ancak su molekülü iki O–H bağına ve iki ortaklanmamış çifte sahip olduğu için daha fazla hidrojen bağı kurar. Su molekülleri arasındaki etkileşim daha güçlü olduğu için suyun buhar basıncı etanolünkinden düşüktür.

Örnek 2. Kapalı bir kaptaki suyun yarısı başka bir kaba alınıyor, sıcaklık değişmiyor. Kalan suyun denge buhar basıncı nasıl değişir?

Denge buhar basıncı yalnızca sıvının cinsine ve sıcaklığa bağlıdır. Sıvı miktarının azalması buhar basıncını değiştirmez.

Örnek 3. Bir öğrenci geniş ağızlı kaptaki suyun daha hızlı buharlaştığını görüp "geniş kaptaki suyun buhar basıncı daha yüksektir" sonucuna varıyor. Hatası nedir?

Geniş yüzey buharlaşma hızını artırır, ama denge buhar basıncını değiştirmez. Öğrenci buharlaşma hızı ile denge buhar basıncını karıştırmıştır.

Özetle

  • Kapalı kapta buharlaşma ve yoğuşma hızları eşitlendiğinde buharın basıncı denge buhar basıncıdır.
  • Moleküller arası etkileşim zayıfladıkça buhar basıncı artar.
  • Sıcaklık arttıkça buhar basıncı artar.
  • Sıvı miktarı, kap büyüklüğü ve yüzey alanı denge buhar basıncını değiştirmez.
  • Deneyde yalnız bir değişken değiştirilir, diğerleri kontrol altında tutulur.

Buhar Basıncı — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Aynı sıcaklıkta moleküller arası etkileşimleri daha güçlü olan bir sıvının buhar basıncı için hangisi beklenir?
ADaha düşük olması
BDaha yüksek olması
CEtkileşimden bağımsız olması
DSıfır olması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Güçlü etkileşimler moleküllerin sıvıdan kopmasını zorlaştırır; dengede buhar fazında daha az molekül bulunur ve buhar basıncı düşük olur.
2Kolay
SıvıBuhar basıncı (mmHg)Su24Etanol59Aseton231Dietil eter534
25 °C'de bazı sıvıların yaklaşık buhar basınçları tabloda verilmiştir. Bu sıcaklıkta en uçucu sıvı hangisidir?
ASu
BDietil eter
CEtanol
DAseton
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Buhar basıncı en yüksek olan sıvı en kolay buharlaşan, yani en uçucu sıvıdır.
3Orta
SıvıBuhar basıncı (mmHg)Su24Etanol59Aseton231Dietil eter534
25 °C'de bazı sıvıların yaklaşık buhar basınçları tabloda verilmiştir. Bu sıvılarda moleküller arası etkileşimlerin güçlüden zayıfa sıralanışı hangisidir?
ADietil eter > Aseton > Etanol > Su
BEtanol > Su > Aseton > Dietil eter
CSu > Etanol > Aseton > Dietil eter
DAseton > Su > Dietil eter > Etanol
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Buhar basıncı düşük olan sıvıda etkileşimler güçlüdür; sıralama buhar basıncının tersidir.
4Orta
Aynı sıcaklıkta su ve etil alkolün buhar basınçları karşılaştırıldığında suyunkinin daha düşük olması en iyi hangi etkenle açıklanır?
ASuyun apolar olması
BEtanolün iyonik olması
CSuyun kütlesinin her zaman daha büyük olması
DSu molekülleri arasındaki hidrojen bağı ağının daha güçlü olması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Suyun her molekülü birden çok hidrojen bağı yapabilir; bu güçlü etkileşim ağı moleküllerin buhar fazına geçmesini zorlaştırır.
5Zor
Br₂ ve I₂'nin sıvı hâlleri aynı sıcaklıkta karşılaştırılırsa hangisinin buhar basıncının daha yüksek olması beklenir ve neden?
AI₂; molekülü daha büyük olduğu için
BBr₂; polar olduğu için
Cİkisi eşittir; ikisi de halojendir
DBr₂; molekülü daha küçük olduğu için London kuvvetleri daha zayıftır
Çözümü göster
Doğru cevap: D
İki molekül de apolardır; daha küçük Br₂ molekülleri daha zayıf London kuvvetleriyle tutulur ve kolay buharlaşır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular