Çözümü göster
Viskozite akmaya karşı dirençtir; viskozitesi yüksek sıvılar yavaş akar.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bal kaşıktan yavaş yavaş süzülürken su hızla akar. Sıvıların akmaya karşı gösterdiği direnç viskozite olarak adlandırılır. Viskozitesi büyük sıvılar yavaş akar, yani akışkanlığı düşüktür.
Bir sıvı akarken molekül katmanları birbiri üzerinden kayar. Moleküller birbirini ne kadar güçlü çekiyorsa kayma o kadar zorlaşır ve viskozite büyür. Akışkanlık viskozitenin tersi gibi düşünülebilir: viskozitesi büyük sıvının akışkanlığı düşüktür. Viskozite, yoğunlukla aynı şey değildir; örneğin bazı yağlar sudan az yoğun olduğu hâlde sudan daha viskozdur.
• Moleküller arası etkileşim: Etkileşim güçlendikçe viskozite artar. Gliserin, molekül başına üç O–H grubu sayesinde çok sayıda hidrojen bağı yaptığı için sudan çok daha viskozdur.
• Molekül büyüklüğü ve biçimi: Uzun zincirli moleküller birbirine dolanır ve viskozite artar (motor yağı, bal).
• Sıcaklık: Sıcaklık arttıkça moleküllerin hareketi artar, etkileşimleri daha kolay yenilir; viskozite azalır. Isıtılan bal daha kolay akar.
Viskozite, sıvının belirli bir mesafeyi akarak alma süresi ya da sıvı içinde düşen bir bilyenin hızı ölçülerek karşılaştırılabilir. Karşılaştırma yapılırken sıcaklık, kullanılan düzenek ve sıvı miktarı aynı tutulmalıdır. Farklı sıvılarla yapılan ölçümlerden, moleküller arası etkileşimin güçlü olduğu sıvıların daha yavaş aktığı örüntüsü elde edilir.
Örnek 1. Su, gliserin ve etanolü aynı sıcaklıkta (25 °C) viskoziteye göre sıralayınız. (Ölçülen değerler: gliserin yaklaşık 950, etanol yaklaşık 1,1, su yaklaşık 0,9 birim)
Gliserin molekülünde üç O–H grubu bulunduğu için çok sayıda hidrojen bağı kurar ve açık ara en viskoz sıvıdır. Etanolün viskozitesi sudan biraz büyüktür: etanol molekülü daha büyüktür ve karbon zinciri moleküllerin birbiri üzerinden kaymasını zorlaştırır. Sıra gliserin > etanol > su şeklindedir. Bu örnek, viskozitenin yalnızca hidrojen bağı sayısına değil molekül büyüklüğüne de bağlı olduğunu gösterir.
Örnek 2. Kışın arabanın motor yağı yazdan daha kalın görünür. Bunun nedeni nedir?
Sıcaklık düştükçe moleküllerin hareketi azalır ve aralarındaki etkileşimler daha etkin olur. Bu nedenle soğukta yağın viskozitesi artar ve daha yavaş akar.
Örnek 3. Bir öğrenci "Yağ suyun üstünde yüzdüğüne göre sudan daha az viskozdur" diyor. Hatası nedir?
Yağın suyun üstünde yüzmesi yoğunluğunun sudan küçük olduğunu gösterir; viskozite hakkında bilgi vermez. Viskozite akmaya karşı dirençtir ve yoğunluktan farklı bir özelliktir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.