Çözümü göster
Yükler +1 ve −1 olduğundan bir Na⁺ bir Cl⁻ ile dengelenir: NaCl.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Parlak gri sodyum metali ile sarımsı yeşil, zehirli klor gazı tepkimeye girdiğinde beyaz, kristal yapılı ve yenilebilir bir madde olan sofra tuzu oluşur. Bu şaşırtıcı dönüşüm, atomlar arasında elektron aktarılması ve oluşan iyonların birbirini çekmesiyle gerçekleşir.
İyonlaşma enerjisi düşük bir metal atomu elektron verir ve katyona dönüşür; elektron alma eğilimi yüksek bir ametal atomu bu elektronları alır ve anyona dönüşür. Zıt yüklü iyonlar arasındaki elektrostatik çekime iyonik bağ denir.
Na → Na⁺ + e⁻ ve Cl + e⁻ → Cl⁻; oluşan Na⁺ ve Cl⁻ iyonları birbirini çeker.
İyonik bileşiklerde bağ belirli iki iyon arasında değil, her yöne doğrudur: her iyon çevresindeki zıt yüklü iyonlarla etkileşir ve düzenli bir kristal örgüsü oluşur. Bu yüzden iyonik bileşikler molekül değil, formül birimi ile gösterilir.
İyonik bileşik nötrdür; toplam pozitif yük toplam negatif yüke eşit olmalıdır. Formül, iyonların yükleri dengelenecek şekilde en küçük tam sayı oranıyla yazılır.
• Mg²⁺ ve Cl⁻: MgCl₂ • Al³⁺ ve O²⁻: Al₂O₃ • Ca²⁺ ve O²⁻: CaO
Çok atomlu iyonlar tek birim gibi davranır ve gerekirse parantez içine alınır: NH₄⁺ (amonyum), OH⁻ (hidroksit), NO₃⁻ (nitrat), CO₃²⁻ (karbonat), HCO₃⁻ (bikarbonat), SO₄²⁻ (sülfat), PO₄³⁻ (fosfat), CH₃COO⁻ (asetat).
Örnek: Ca²⁺ ve PO₄³⁻ → Ca₃(PO₄)₂ (3 × (+2) = +6, 2 × (−3) = −6).
Sodyum ile klorun tepkimesini izleyen bir öğrencinin "tepkime sırasında ışık ve ısı açığa çıktı, beyaz katı oluştu" önermesi gözleme dayanır. "Sodyum klora bir elektron verdi" önermesi ise doğrudan gözlenemez; gözlemlerden ve bilinen kuramlardan yapılan bir çıkarımdır. Bilimsel açıklamada bu iki tür önermeyi ayırt etmek önemlidir. Gözlenmemiş yeni bir tuzun (örneğin potasyum ile bromun) benzer şekilde oluşacağı tahmin edilebilir; tahmin, iyon oluşumu bilgisiyle tutarlı olmalıdır.
Örnek 1. Al³⁺ ve SO₄²⁻ iyonlarından oluşan bileşiğin formülü nedir?
Yükleri dengelemek için 2 tane Al³⁺ (+6) ve 3 tane SO₄²⁻ (−6) gerekir. Formül Al₂(SO₄)₃'tür; çok atomlu iyon birden fazla olduğu için parantez içine alınır.
Örnek 2. Magnezyum ile oksijenden MgO oluşurken elektron aktarımını açıklayınız.
Magnezyum (2A) iki valans elektronunu vererek Mg²⁺, oksijen (6A) iki elektron alarak O²⁻ oluşturur. Zıt yüklü iyonlar birbirini çeker ve iyonik bağ oluşur; bileşiğin formülü MgO'dur.
Örnek 3. Bir öğrenci "NaCl'de sodyum ve klor bir elektron çiftini ortak kullanır" diyor. Hatası nedir?
Elektron çiftinin ortak kullanılması kovalent bağın özelliğidir. NaCl'de elektron sodyumdan klora aktarılır, oluşan zıt yüklü iyonlar elektrostatik çekimle bir arada durur. Bağ iyonik bağdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.