MegaSoru

İyonik Bağ 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

İyonik Bağ Konu Anlatımı

Parlak gri sodyum metali ile sarımsı yeşil, zehirli klor gazı tepkimeye girdiğinde beyaz, kristal yapılı ve yenilebilir bir madde olan sofra tuzu oluşur. Bu şaşırtıcı dönüşüm, atomlar arasında elektron aktarılması ve oluşan iyonların birbirini çekmesiyle gerçekleşir.

İyonik bağın oluşumu

İyonlaşma enerjisi düşük bir metal atomu elektron verir ve katyona dönüşür; elektron alma eğilimi yüksek bir ametal atomu bu elektronları alır ve anyona dönüşür. Zıt yüklü iyonlar arasındaki elektrostatik çekime iyonik bağ denir.
Na → Na⁺ + e⁻ ve Cl + e⁻ → Cl⁻; oluşan Na⁺ ve Cl⁻ iyonları birbirini çeker.
İyonik bileşiklerde bağ belirli iki iyon arasında değil, her yöne doğrudur: her iyon çevresindeki zıt yüklü iyonlarla etkileşir ve düzenli bir kristal örgüsü oluşur. Bu yüzden iyonik bileşikler molekül değil, formül birimi ile gösterilir.

Formül yazmak

İyonik bileşik nötrdür; toplam pozitif yük toplam negatif yüke eşit olmalıdır. Formül, iyonların yükleri dengelenecek şekilde en küçük tam sayı oranıyla yazılır.
• Mg²⁺ ve Cl⁻: MgCl₂ • Al³⁺ ve O²⁻: Al₂O₃ • Ca²⁺ ve O²⁻: CaO
Çok atomlu iyonlar tek birim gibi davranır ve gerekirse parantez içine alınır: NH₄⁺ (amonyum), OH⁻ (hidroksit), NO₃⁻ (nitrat), CO₃²⁻ (karbonat), HCO₃⁻ (bikarbonat), SO₄²⁻ (sülfat), PO₄³⁻ (fosfat), CH₃COO⁻ (asetat).
Örnek: Ca²⁺ ve PO₄³⁻ → Ca₃(PO₄)₂ (3 × (+2) = +6, 2 × (−3) = −6).

Gözleme dayalı önerme

Sodyum ile klorun tepkimesini izleyen bir öğrencinin "tepkime sırasında ışık ve ısı açığa çıktı, beyaz katı oluştu" önermesi gözleme dayanır. "Sodyum klora bir elektron verdi" önermesi ise doğrudan gözlenemez; gözlemlerden ve bilinen kuramlardan yapılan bir çıkarımdır. Bilimsel açıklamada bu iki tür önermeyi ayırt etmek önemlidir. Gözlenmemiş yeni bir tuzun (örneğin potasyum ile bromun) benzer şekilde oluşacağı tahmin edilebilir; tahmin, iyon oluşumu bilgisiyle tutarlı olmalıdır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Al³⁺ ve SO₄²⁻ iyonlarından oluşan bileşiğin formülü nedir?

Yükleri dengelemek için 2 tane Al³⁺ (+6) ve 3 tane SO₄²⁻ (−6) gerekir. Formül Al₂(SO₄)₃'tür; çok atomlu iyon birden fazla olduğu için parantez içine alınır.

Örnek 2. Magnezyum ile oksijenden MgO oluşurken elektron aktarımını açıklayınız.

Magnezyum (2A) iki valans elektronunu vererek Mg²⁺, oksijen (6A) iki elektron alarak O²⁻ oluşturur. Zıt yüklü iyonlar birbirini çeker ve iyonik bağ oluşur; bileşiğin formülü MgO'dur.

Örnek 3. Bir öğrenci "NaCl'de sodyum ve klor bir elektron çiftini ortak kullanır" diyor. Hatası nedir?

Elektron çiftinin ortak kullanılması kovalent bağın özelliğidir. NaCl'de elektron sodyumdan klora aktarılır, oluşan zıt yüklü iyonlar elektrostatik çekimle bir arada durur. Bağ iyonik bağdır.

Özetle

  • İyonik bağ, elektron aktarımıyla oluşan zıt yüklü iyonlar arasındaki elektrostatik çekimdir.
  • İyonik bileşikler kristal örgü oluşturur ve formül birimiyle gösterilir.
  • Formülde toplam pozitif yük ile toplam negatif yük eşit olmalıdır.
  • Çok atomlu iyonlar tek birim gibi davranır; birden fazla ise parantez içine alınır.
  • Gözlem ile gözlemden yapılan çıkarım (elektron aktarımı) ayırt edilmelidir.

İyonik Bağ — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Na⁺ ve Cl⁻ iyonlarından oluşan bileşiğin formülü hangisidir?
ANaCl
BNa₂Cl
CNaCl₂
DNa₂Cl₂
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Yükler +1 ve −1 olduğundan bir Na⁺ bir Cl⁻ ile dengelenir: NaCl.
2Kolay
Mg²⁺ ve O²⁻ iyonlarından oluşan bileşiğin formülü hangisidir?
AMg₂O
BMgO
CMgO₂
DMg₂O₂
Çözümü göster
Doğru cevap: B
+2 ve −2 yükler bire bir dengelenir: MgO.
3Orta
Ca²⁺ ve Cl⁻ iyonlarından oluşan bileşiğin formülü hangisidir?
ACaCl
BCa₂Cl
CCaCl₂
DCa₂Cl₃
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Bir Ca²⁺ iyonunun +2 yükünü iki Cl⁻ iyonu dengeler: CaCl₂.
4Orta
Al³⁺ ve O²⁻ iyonlarından oluşan bileşiğin formülü hangisidir?
AAlO
BAl₃O₂
CAlO₃
DAl₂O₃
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Toplam yükün sıfır olması için 2 × (+3) = 3 × (−2) olmalıdır: Al₂O₃.
5Zor
Atom numarası 20 olan X elementi ile atom numarası 9 olan Y elementinin oluşturduğu iyonik bileşiğin formülü hangisidir?
AX₂Y
BXY
CX₂Y₃
DXY₂
Çözümü göster
Doğru cevap: D
X (…4s²) X²⁺, Y (…2s² 2p⁵) Y⁻ iyonu oluşturur. Bir X²⁺ iki Y⁻ ile dengelenir: XY₂.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular