MegaSoru

Yüzey Gerilimi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Yüzey Gerilimi Konu Anlatımı

Bazı böcekler su yüzeyinde batmadan yürüyebilir, dikkatle bırakılan bir iğne suyun üzerinde durabilir ve yaprak üzerindeki su küre biçiminde damlalar oluşturur. Bu olaylar, sıvının yüzeyinin gergin bir zar gibi davranmasından, yani yüzey geriliminden kaynaklanır.

Yüzey geriliminin nedeni

Sıvının içindeki bir molekül her yönden komşu moleküller tarafından çekilir ve bu kuvvetler dengelenir. Yüzeydeki bir molekülün ise üst tarafında sıvı molekülü yoktur; bu molekül yalnızca yanlara ve içe doğru çekilir. Bu dengesiz çekim yüzeydeki molekülleri içe doğru çeker ve yüzeyin olabildiğince küçülmesine yol açar. Yüzeyin genişlemeye karşı gösterdiği bu dirence yüzey gerilimi denir. Damlaların küre biçimini alması da yüzey alanını en küçük yapma eğiliminin sonucudur.

Yüzey gerilimini etkileyen faktörler

• Moleküller arası etkileşim: Etkileşim güçlendikçe yüzey gerilimi artar. Su, hidrojen bağları nedeniyle yüksek yüzey gerilimine sahiptir; cıvanın yüzey gerilimi metalik bağ nedeniyle çok yüksektir.
• Sıcaklık: Sıcaklık arttıkça moleküllerin hareketi artar, aralarındaki çekim zayıflar; yüzey gerilimi azalır.
• Yüzey aktif maddeler: Sabun ve deterjan gibi maddeler suyun yüzeyine yerleşerek su molekülleri arasındaki etkileşimi azaltır ve yüzey gerilimini düşürür. Bu sayede su yüzeylere daha kolay yayılır ve kirleri ıslatır.

Araştırma planlamak

Yüzey gerilimini etkileyen bir faktörü araştırmak için araştırılabilir bir soru sorulur: "Suya eklenen deterjan miktarı yüzey gerilimini nasıl etkiler?" Bu soruda deterjan miktarı bağımsız değişken, yüzey gerilimini gösteren ölçüm (örneğin bozuk paranın üzerine taşmadan bırakılabilen damla sayısı) bağımlı değişken, sıcaklık ve damlalık kontrol değişkenidir. Elde edilen veriler moleküller arası etkileşimlerle açıklanır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Su yüzeyinde duran bir iğne, suya birkaç damla deterjan eklenince batıyor. Bunun nedeni nedir?

Deterjan su molekülleri arasındaki etkileşimi azaltarak yüzey gerilimini düşürür. Yüzey artık iğnenin ağırlığını taşıyamaz ve iğne batar.

Örnek 2. Bir bozuk paranın üzerine taşmadan bırakılabilen su damlası sayısı soğuk suda sıcak suya göre daha fazladır. Bu sonuç nasıl açıklanır?

Sıcaklık arttıkça su molekülleri arasındaki etkileşim zayıflar ve yüzey gerilimi azalır. Soğuk suyun yüzey gerilimi daha büyük olduğu için su bozuk paranın üzerinde daha yüksek bir tümsek oluşturabilir ve daha fazla damla taşmadan durur.

Örnek 3. Bir öğrenci "Böcekler sudan hafif oldukları için su yüzeyinde dururlar" diyor. Bu açıklama yeterli midir?

Yeterli değildir. Yoğunluğu sudan büyük olan bir iğne de dikkatle bırakıldığında su yüzeyinde durabilir. Böceğin ve iğnenin batmamasını sağlayan esas etken suyun yüzey gerilimidir.

Özetle

  • Yüzey gerilimi, yüzeydeki moleküllerin içe doğru dengesiz çekilmesinden kaynaklanır.
  • Moleküller arası etkileşim güçlendikçe yüzey gerilimi artar.
  • Sıcaklık arttıkça yüzey gerilimi azalır.
  • Sabun ve deterjan yüzey gerilimini düşürür.
  • Damlaların küre biçimi, yüzey alanını en küçük yapma eğiliminin sonucudur.

Yüzey Gerilimi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Yüzey gerilimi en iyi hangi seçenekte tanımlanmıştır?
ASıvı yüzeyindeki moleküllerin içe doğru çekilmesiyle yüzeyin gerilmiş bir zar gibi davranması
BSıvının akmaya karşı gösterdiği direnç
CSıvının buharlaşma eğilimi
DSıvının birim hacminin kütlesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Yüzeydeki moleküller yalnız yanlardan ve alttan çekilir; net içe çekim yüzeyi küçültmeye çalışır ve yüzey gergin bir zar gibi davranır.
2Kolay
Moleküller arası etkileşimleri güçlü olan bir sıvının yüzey gerilimi için hangisi beklenir?
AKüçük olması
BBüyük olması
CSıfır olması
DEtkileşimden bağımsız olması
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Güçlü etkileşimler yüzey moleküllerini daha çok içe çeker; yüzey gerilimi büyür.
3Orta
Suyun yüzey geriliminin etanolünkinden büyük olmasının nedeni hangisidir?
AEtanolün iyonik olması
BSuyun apolar olması
CSu moleküllerinin her birinin daha çok hidrojen bağı kurarak daha güçlü bir etkileşim ağı oluşturması
DEtanol moleküllerinin daha küçük olması
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Su molekülü birden çok hidrojen bağı kurabilir; bu güçlü ağ yüzey moleküllerini daha kuvvetli içe çeker.
4Orta
Aynı sıcaklıkta su, etanol ve dietil eter için yüzey geriliminin büyükten küçüğe sıralanışı hangisidir?
ADietil eter > etanol > su
BEtanol > su > dietil eter
CSu > dietil eter > etanol
DSu > etanol > dietil eter
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Hidrojen bağı ağı en güçlü olan suyun yüzey gerilimi en büyüktür; hidrojen bağı yapmayan dietil eterinki en küçüktür.
5Zor
SıvıBaskın etkileşimKLondonLDipol-dipolMHidrojen bağı
Tabloda benzer büyüklükteki üç sıvının baskın etkileşimleri verilmiştir. Yüzey gerilimlerinin büyükten küçüğe sıralanışı hangisidir?
AK > L > M
BL > M > K
CM > K > L
DM > L > K
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Benzer büyüklükte moleküllerde hidrojen bağı > dipol-dipol > London; yüzey gerilimi de bu sırayla büyüktür.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular