Çözümü göster
Metalik bağ, düzenli dizilmiş pozitif metal iyonları ile bunların arasında serbestçe dolaşan değerlik elektronları arasındaki çekimdir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bakır tel elektriği iletir, alüminyum folyo kâğıt gibi incelir, altın parlak görünür. Metallerin bu ortak özellikleri, metal atomlarını bir arada tutan özel bir bağdan, metalik bağdan kaynaklanır.
İki atom birbirine yaklaşırken bir atomun çekirdeği diğerinin elektronlarını çeker; aynı zamanda çekirdekler birbirini, elektronlar birbirini iter. Atomlar belirli bir uzaklığa kadar yaklaştığında çekme ve itme kuvvetleri dengelenir; net kuvvetin sıfır olduğu bu uzaklıkta sistem en kararlı hâldedir ve bağ oluşur. Kimyasal bağların hepsi bu elektrostatik etkileşimlere dayanır.
Metal atomlarının valans elektron sayısı azdır ve bu elektronlar çekirdeğe zayıf bağlıdır. Metal örgüsünde atomlar valans elektronlarını ortaya bırakır; böylece düzenli dizilmiş pozitif metal iyonları ve bunların arasında serbestçe hareket eden elektronlar oluşur. Bu serbest (delokalize) elektronların oluşturduğu yapıya elektron denizi denir.
Metalik bağ, pozitif metal iyonları ile elektron denizi arasındaki elektrostatik çekimdir. Elektronlar belirli iki atom arasında değil, bütün örgüye yayılmış durumdadır.
Metalik bağın kuvveti, atom başına serbest kalan valans elektron sayısı ve metal iyonunun yükü arttıkça artar; atom küçüldükçe de artar. Örneğin Na (1 valans elektronu) yerine Mg (2) veya Al (3) olduğunda metalik bağ kuvvetlenir ve erime noktası genellikle yükselir.
Model metal özelliklerini açıklar:
• Elektrik ve ısı iletkenliği: Serbest elektronlar hareket edebilir.
• İşlenebilirlik (tel ve levha hâline gelme): İyon katmanları kaydığında elektron denizi iyonları bir arada tutmaya devam eder, yapı kırılmaz.
• Parlaklık: Serbest elektronlar ışıkla etkileşir.
Örnek 1. Na, Mg ve Al metallerinde metalik bağın kuvveti nasıl sıralanır?
Üç metal de 3. periyottadır. Atom başına serbest elektron sayıları ve iyon yükleri Na (1), Mg (2), Al (3) şeklinde arttığı için metalik bağ kuvveti Al > Mg > Na sırasındadır.
Örnek 2. Bakır neden kolayca tel hâline getirilebilir?
Bakırda metal iyonları elektron denizi içindedir. Kuvvet uygulandığında iyon katmanları birbiri üzerinden kayar, fakat serbest elektronlar yeni konumda da iyonları bir arada tuttuğu için yapı dağılmaz. Bu nedenle metal kırılmadan şekil değiştirir.
Örnek 3. Bir öğrenci "Metallerde her elektron yalnızca iki komşu atom arasında bulunur, bu yüzden metaller iletkendir" diyor. Hatası nedir?
Elektronları iki atom arasında sabitlenmiş kabul etmek kovalent bağ modelidir. Metalik bağda valans elektronları bütün örgüye yayılmıştır ve serbestçe hareket eder; iletkenliği sağlayan da elektronların bu serbest hareketidir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.