Çözümü göster
Önce katyonun adı (sodyum), sonra anyonun adı (klorür) söylenir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Kimyacıların aynı maddeyi aynı adla anabilmesi için bileşikler belirli kurallarla adlandırılır. Bu kurallar bileşiğin iyonik mi kovalent mi olduğuna göre farklıdır. Ad bilindiğinde formül, formül bilindiğinde ad yazılabilir.
İyonik bileşiklerde önce katyonun, sonra anyonun adı söylenir.
• Tek tür katyon oluşturan metaller (1A, 2A grubu metalleri, Al, Zn, Ag gibi) için metal adı doğrudan kullanılır: NaCl sodyum klorür, MgO magnezyum oksit, Al₂O₃ alüminyum oksit, CaF₂ kalsiyum florür.
• Tek atomlu anyonların adları -ür ile biter: F⁻ florür, Cl⁻ klorür, Br⁻ bromür, I⁻ iyodür, O²⁻ oksit, S²⁻ sülfür, N³⁻ nitrür.
• Çok atomlu iyonlar kendi adlarıyla kullanılır: NaOH sodyum hidroksit, CaCO₃ kalsiyum karbonat, NH₄Cl amonyum klorür, K₂SO₄ potasyum sülfat.
Bazı geçiş metalleri (Cr, Mn, Cu, Pb, Sn, Fe, Co gibi) farklı yüklerde katyon oluşturabilir. Bu metallerin bileşiklerinde katyonun yükü metal adından sonra parantez içinde Roma rakamıyla yazılır.
• FeCl₂ demir(II) klorür, FeCl₃ demir(III) klorür
• CuO bakır(II) oksit, Cu₂O bakır(I) oksit
• SnO₂ kalay(IV) oksit
Roma rakamını bulmak için anyonların toplam yükü hesaplanır ve katyonun yükü buna eşitlenir. Fe₂O₃'te üç oksijen −6 yük getirir; iki demir +6 yük taşımalıdır, her biri +3'tür: demir(III) oksit.
İki ametalden oluşan kovalent bileşiklerde atom sayıları Latince ön eklerle belirtilir: 1 mono, 2 di, 3 tri, 4 tetra, 5 penta, 6 hekza. İkinci elementin adı -ür ile biter; ilk elementte "mono" genellikle kullanılmaz.
• CO karbon monoksit, CO₂ karbon dioksit
• N₂O₅ diazot pentaoksit, SF₆ kükürt hekzaflorür
• PCl₃ fosfor triklorür, CCl₄ karbon tetraklorür
Bazı bileşiklerin yaygın adları kullanılır: H₂O su, NH₃ amonyak. İyonik bileşiklerde ön ek kullanılmaz; MgCl₂'ye "magnezyum diklorür" denmez.
Örnek 1. Cr₂O₃ bileşiğinin adını yazınız.
Üç oksijen atomunun toplam yükü 3 × (−2) = −6'dır. İki krom atomu toplam +6 yük taşıdığına göre her biri +3 yüklüdür. Krom birden fazla katyon oluşturabildiği için yük belirtilir: krom(III) oksit.
Örnek 2. Diazot tetraoksit bileşiğinin formülü nedir?
Di iki, tetra dört anlamına gelir. Bileşikte 2 azot ve 4 oksijen atomu vardır; formül N₂O₄'tür.
Örnek 3. Bir öğrenci CaCl₂ bileşiğine "kalsiyum diklorür" adını veriyor. Hatası nedir?
CaCl₂ iyonik bir bileşiktir; iyonik bileşiklerde atom sayısını belirten Latince ön ekler kullanılmaz. Kalsiyum tek tür katyon (Ca²⁺) oluşturduğu için Roma rakamı da gerekmez. Doğru ad kalsiyum klorürdür.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.