MegaSoru

Lewis Nokta Yapısı 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Lewis Nokta Yapısı Konu Anlatımı

Bir molekülde hangi atomun hangi atoma bağlandığını ve elektronların nasıl dağıldığını göstermenin basit bir yolu vardır: Lewis nokta yapısı. Bu gösterimde valans elektronları noktalarla, ortak elektron çiftleri çizgilerle gösterilir.

Atomların Lewis gösterimi

Lewis gösteriminde element sembolünün çevresine valans elektron sayısı kadar nokta konur. A grubu elementlerinde valans elektron sayısı grup numarasına eşittir: H bir nokta, C dört nokta, N beş nokta, O altı nokta, F yedi nokta ile gösterilir. Noktalar önce dört yöne birer birer yerleştirilir, sonra eşleştirilir.

Molekül yapısını kurmak

Lewis yapısı kurarken şu adımlar izlenir:
• Toplam valans elektron sayısı bulunur.
• Merkez atom seçilir (genellikle en az elektronegatif olan ve en çok bağ yapabilen atom; hidrojen hiçbir zaman merkezde olmaz).
• Atomlar tekli bağlarla bağlanır, kalan elektronlar oktet (hidrojen için dublet) tamamlanacak şekilde dağıtılır.
• Merkez atomun okteti tamamlanmamışsa ortaklanmamış çiftlerden ikili veya üçlü bağ oluşturulur.
Örnekler: H₂O'da oksijen iki H ile tekli bağ yapar ve üzerinde iki ortaklanmamış elektron çifti bulunur. NH₃'te azot üç H ile bağ yapar ve bir ortaklanmamış çifte sahiptir. CH₄'te karbonun ortaklanmamış çifti yoktur. CO₂'de karbon her iki oksijenle ikili bağ yapar (O=C=O). HCN'de karbon hidrojenle tekli, azotla üçlü bağ yapar.

Yapıları karşılaştırmak

Lewis yapıları karşılaştırıldığında şu örüntüler görülür: merkez atomun bağ sayısı ile ortaklanmamış çift sayısı birlikte oktete tamamlanır; aynı grubun atomları benzer yapılar oluşturur (H₂O ve H₂S). Bir Lewis yapısının doğru olup olmadığı kontrol edilirken iki ölçüt kullanılır: toplam elektron sayısı valans elektronlarının toplamına eşit mi, ve her atom (H hariç) oktete ulaşmış mı?

Çözümlü örnekler

Örnek 1. NH₃ molekülünde toplam valans elektron sayısı, bağ sayısı ve ortaklanmamış çift sayısı kaçtır?

Azot 5, üç hidrojen toplam 3 valans elektronu getirir; toplam 8 elektrondur. Üç N–H bağı 6 elektron kullanır, kalan 2 elektron azot üzerinde bir ortaklanmamış çift oluşturur. Bağ sayısı 3, ortaklanmamış çift sayısı 1'dir.

Örnek 2. CO₂ molekülünün Lewis yapısını açıklayınız.

Toplam valans elektron sayısı 4 + 2 × 6 = 16'dır. Karbon merkezdedir. Karbonun okteti için her oksijenle ikili bağ yapılır: O=C=O. Her oksijen atomu üzerinde iki ortaklanmamış çift bulunur. Karbon üzerinde ortaklanmamış çift yoktur.

Örnek 3. Bir öğrenci H₂O için oksijenin üzerinde yalnız bir ortaklanmamış çift olan bir yapı çiziyor. Hatası nedir?

H₂O'da toplam 8 valans elektronu vardır. İki O–H bağı 4 elektron kullanır, kalan 4 elektron oksijen üzerinde iki ortaklanmamış çift oluşturmalıdır. Öğrencinin yapısında 2 elektron eksik olduğu için oksijenin okteti tamamlanmamıştır.

Özetle

  • Lewis gösteriminde valans elektronları noktalarla, ortak elektron çiftleri çizgilerle gösterilir.
  • Yapı kurulurken toplam valans elektron sayısı korunur ve atomlar oktete (H dublete) tamamlanır.
  • Hidrojen hiçbir zaman merkez atom olmaz.
  • H₂O'da 2, NH₃'te 1 ortaklanmamış çift vardır; CH₄ ve CO₂'de merkez atomun ortaklanmamış çifti yoktur.
  • Merkez atomun okteti tamamlanmazsa ikili veya üçlü bağ yazılır.

Lewis Nokta Yapısı — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Hidrojen molekülünün (H₂) Lewis yapısı hangisidir?
Aİki H atomu arasında bir ortak elektron çifti; ortaklanmamış çift yok
Bİki H atomu arasında iki ortak elektron çifti
CHer H atomu üzerinde birer ortaklanmamış çift
Dİki H atomu arasında hiç elektron yok
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Her hidrojen tek elektronunu ortaklaşır; bir bağ çifti oluşur ve iki atom da dublete ulaşır.
2Kolay
Cl₂ molekülünün Lewis yapısı hangisidir?
ACl atomları arasında iki bağ çifti, her Cl üzerinde iki ortaklanmamış çift
BCl atomları arasında bir bağ çifti, her Cl üzerinde üç ortaklanmamış çift
CCl atomları arasında üç bağ çifti, ortaklanmamış çift yok
DCl atomları arasında bir bağ çifti, her Cl üzerinde bir ortaklanmamış çift
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Her Cl'nin 7 değerlik elektronu vardır; bir çift ortaklaşılır, kalan 6 elektron her atomda üç ortaklanmamış çift olur ve oktet tamamlanır.
3Orta
Su molekülünün (H₂O) doğru Lewis yapısı hangisidir?
AO, iki H ile birer ikili bağ yapar; ortaklanmamış çift yoktur
BO, bir H ile tekli bağ yapar; O üzerinde üç ortaklanmamış çift bulunur
CO, iki H ile birer tekli bağ yapar; O üzerinde iki ortaklanmamış çift bulunur
DO, iki H ile birer tekli bağ yapar; O üzerinde bir ortaklanmamış çift bulunur
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Oksijenin 6 değerlik elektronunun ikisi bağ yapar, dördü iki ortaklanmamış çift olarak kalır; O okteti, H'ler dubleti tamamlar.
4Orta
Amonyak molekülünün (NH₃) Lewis yapısı hangisidir?
AN, üç H ile tekli bağ yapar; ortaklanmamış çift yoktur
BN, üç H ile ikili bağ yapar
CN, iki H ile tekli bağ yapar; iki ortaklanmamış çift bulunur
DN, üç H ile tekli bağ yapar; N üzerinde bir ortaklanmamış çift bulunur
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Azotun 5 değerlik elektronundan üçü üç H ile bağ yapar, kalan iki elektron bir ortaklanmamış çifttir.
5Zor
Karbon dioksit molekülünün (CO₂) Lewis yapısı hangisidir?
AMerkezde C; her O ile tekli bağ; her O üzerinde üç ortaklanmamış çift
BMerkezde O; C ve diğer O ile tekli bağ
CMerkezde C; bir O ile üçlü, diğeriyle tekli bağ; C üzerinde iki ortaklanmamış çift
DMerkezde C; her O ile ikili bağ; her O üzerinde iki ortaklanmamış çift
Çözümü göster
Doğru cevap: D
16 değerlik elektronu: iki ikili bağda 8, iki O üzerinde ikişer çift olarak 8 elektron. C ve her O oktete ulaşır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular