MegaSoru

Doğal ve Kazanılmış Bağışıklığın Sınıflandırılması 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Doğal ve Kazanılmış Bağışıklığın Sınıflandırılması Konu Anlatımı

Cildinizde bir kesik oluştuğunda mikroplar içeri girmeye çalışır; kısa sürede kızarıklık ve şişlik ortaya çıkar. Bu yanıt, daha önce hiç karşılaşılmamış bir mikrop için de başlar. Bağışıklık sistemi iki ana grupta incelenir. Bu bölümde doğal ve kazanılmış bağışıklığın sınıflandırılması ele alınır.

Doğal (özgül olmayan) bağışıklık

Doğal bağışıklık, her tür yabancıya karşı benzer biçimde ve hızlı çalışan savunmadır. Başlıca öğeleri:
• Fiziksel engeller: deri ve mukozalar.
• Kimyasal engeller: tükürük, gözyaşı ve mide salgısı gibi salgılar; bunların içindeki lizozim gibi maddeler.
• Normal mikrobiyota: zararlı mikropların yerleşmesini rekabetle zorlaştırır.
• Fagositoz yapan hücreler: makrofaj ve nötrofil gibi hücreler mikrobu yutarak yok eder.
• İltihap yanıtı, doğal öldürücü (NK) hücreler, interferon ve kompleman gibi savunma molekülleri.

Kazanılmış (özgül) bağışıklık

Kazanılmış bağışıklık, belirli bir yabancıyı tanıyıp ona özgü yanıt oluşturur. Başlıca öğeleri lenfositlerdir:
• B lenfositi: plazma hücrelerine dönüşerek antikor üretir.
• T lenfositi: bazı hücreleri doğrudan yok eder, yanıtı yönetir.
• Bellek hücreleri: aynı yabancıyla yeniden karşılaşıldığında hızlı yanıt sağlar.
• Antikorlar: yabancıya özgü bağlanan proteinlerdir.
Tanıma, etkinleşme ve yanıt basamakları birbirine bağlıdır: önce yabancı tanınır, ilgili lenfosit etkinleşir, sonra yanıt oluşur.

Organ, hücre ve molekül ayrımı

Bağışıklık sistemindeki öğeler yapı düzeyine göre ayrılır:
• Organ ve doku: kemik iliği (hücrelerin üretildiği yer), timüs (T lenfositlerin olgunlaştığı yer), dalak ve lenf düğümleri.
• Hücre: makrofaj, nötrofil, NK hücresi, B ve T lenfosit, plazma hücresi.
• Molekül: antikor, interferon, kompleman proteinleri, lizozim.
Antikor bir hücre değil moleküldür. Her savunma öğesi antikor değildir; deri, fagositoz ve interferon antikorsuz çalışan savunmalardır.

Karşılaştırma

Doğal bağışıklık hızlıdır, hazır bulunur ve her tür yabancıya karşı benzer yanıt verir. Kazanılmış bağışıklık ilk karşılaşmada daha yavaş başlar, özgül yanıt verir ve bellek bırakır. İkisi birbirinden bağımsız değildir; örneğin fagositoz yapan hücreler yabancı hakkında bilgiyi lenfositlere sunarak kazanılmış yanıtın başlamasına katkı verir. Yine de sınıflandırma sorularında özgüllük ve bellek ölçüt olarak kullanılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Mide salgısının mikropları öldürmesi hangi bağışıklık türündedir?

Doğal (özgül olmayan) bağışıklıktır; kimyasal engel görevi görür.

Örnek 2. Aşağıdakilerden hangileri hücre, hangisi moleküldür: makrofaj, antikor, B lenfosit, interferon?

Makrofaj ve B lenfosit hücredir; antikor ve interferon moleküldür.

Örnek 3. Bir kişi suçiçeğini geçirdikten sonra aynı virüse karşı uzun süre korunuyor. Hangi hücreler bu korumaya katkı verir? Bu bağışıklık hangi türdendir?

Bellek hücreleri (B ve T lenfosit kökenli). Kazanılmış (özgül) bağışıklıktır.

Özetle

  • Doğal bağışıklık hızlı ve özgül değildir; deri, salgılar, fagositoz, iltihap, NK hücresi, interferon ve kompleman bu gruptadır.
  • Kazanılmış bağışıklık özgüldür; B ve T lenfositler, antikorlar ve bellek hücreleri içerir.
  • Antikor bir moleküldür; her savunma antikor değildir.
  • Tanıma, etkinleşme ve yanıt kazanılmış bağışıklığın basamaklarıdır.
  • Kemik iliği ve timüs lenfositlerin üretim ve olgunlaşma yerleridir.

Doğal ve Kazanılmış Bağışıklığın Sınıflandırılması — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Sağlam deri, birçok mikroorganizmanın iç dokulara girişini sınırlar. Bu savunma hangi gruptadır?
AAntijene özgü antikor üretimi
BYalnız B hücresi belleği
CKazanılmış bağışıklığın yalnız hücresel kolu
DDoğal bağışıklığın fiziksel engelleri
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Doğal burada doğuştan gelen savunmayı anlatır. Sağlam derinin fiziksel engeli belirli bir antijene özgü öğrenilmiş yanıt değildir.
2Kolay
Doğal savunma bazı ortak mikrobiyal örüntüleri, kazanılmış savunmadaki B ve T hücreleri ise belirli antijen yapılarını tanıyabilir. Doğru karşılaştırma hangisidir?
Aİkisinde de tanıma vardır; tanımanın kapsamı ve düzeni farklıdır
BDoğal savunmada hiçbir tanıma bulunmaz
CHer iki sınıf aynı antijene aynı özgüllükte bağlanır
DAntijen tanıyan her yapı mutlaka antikordur
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğal savunmanın daha genel olması tanımasız olduğu anlamına gelmez. İki sınıf benzer hedeflerle farklı tanıma düzenleri kurabilir.
3Orta
Bir hazır kayıtta nötrofilin yerel haberci işaretleri doğrultusunda etkilenmiş doku bölgesine ilerlediği görülüyor. Gözlenen görev hangisidir?
AAntikorun yeni antikorları sentezlemesi
BHedef yapının mutlaka antikora dönüşmesi
CSavunma hücresinin hedef bölgeye yönelmesi
DDerinin fiziksel yüzeyinin kalınlaşması
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Savunma hücrelerinin gerekli bölgeye ulaşması yerel yanıtın bir katkısıdır. Hareket kaydı hücrenin bütün diğer görevlerini ölçmüş sayılmaz.
4Orta
Basitleştirilmiş bağışıklık modelinde uygun hedefin algılanmasını hücrenin etkinleşmesi, ardından hedefe yönelik savunma etkisi izliyor. Hangi sıra uygundur?
AYanıt → hedefin ilk tanınması → etkinleşme
BTanıma → etkinleşme → yanıt
CEtkinleşme → yanıt → ilk tanıma
DYalnız tanıma, diğer basamaklar gereksizdir
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Üç basamak ilişkili ama özdeş değildir. Hedefin algılanması etkinleşmeye, etkinleşme uygulanan savunmaya bağlanır.
5Zor
Eşit miktarda antikor içeren örnek, eşit koşullarda X ve Y antijenleriyle ayrı karşılaştırılıyor. Ölçüm duyarlılığı yeterli; X'e bağlanma saptanırken Y'ye saptanmıyor. Hangi sonuç desteklenir?
AAntikor bütün olası antijenlere yalnız X gibi bağlanır
BBu antikorun denenen X ve Y'ye bağlanma örüntüsü farklıdır
CY'ye bağlanmama X'in mutlaka canlı mikrop olduğunu gösterir
DBağlanma varsa antikor bir fagosit hücredir
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Kontrollü karşılaştırma hedefe göre farklı bağlanmayı gösterir. İki antijenle yapılan test tüm olası hedeflerin eksiksiz listesini vermez.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular