Çözümü göster
Doğal burada doğuştan gelen savunmayı anlatır. Sağlam derinin fiziksel engeli belirli bir antijene özgü öğrenilmiş yanıt değildir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Cildinizde bir kesik oluştuğunda mikroplar içeri girmeye çalışır; kısa sürede kızarıklık ve şişlik ortaya çıkar. Bu yanıt, daha önce hiç karşılaşılmamış bir mikrop için de başlar. Bağışıklık sistemi iki ana grupta incelenir. Bu bölümde doğal ve kazanılmış bağışıklığın sınıflandırılması ele alınır.
Doğal bağışıklık, her tür yabancıya karşı benzer biçimde ve hızlı çalışan savunmadır. Başlıca öğeleri:
• Fiziksel engeller: deri ve mukozalar.
• Kimyasal engeller: tükürük, gözyaşı ve mide salgısı gibi salgılar; bunların içindeki lizozim gibi maddeler.
• Normal mikrobiyota: zararlı mikropların yerleşmesini rekabetle zorlaştırır.
• Fagositoz yapan hücreler: makrofaj ve nötrofil gibi hücreler mikrobu yutarak yok eder.
• İltihap yanıtı, doğal öldürücü (NK) hücreler, interferon ve kompleman gibi savunma molekülleri.
Kazanılmış bağışıklık, belirli bir yabancıyı tanıyıp ona özgü yanıt oluşturur. Başlıca öğeleri lenfositlerdir:
• B lenfositi: plazma hücrelerine dönüşerek antikor üretir.
• T lenfositi: bazı hücreleri doğrudan yok eder, yanıtı yönetir.
• Bellek hücreleri: aynı yabancıyla yeniden karşılaşıldığında hızlı yanıt sağlar.
• Antikorlar: yabancıya özgü bağlanan proteinlerdir.
Tanıma, etkinleşme ve yanıt basamakları birbirine bağlıdır: önce yabancı tanınır, ilgili lenfosit etkinleşir, sonra yanıt oluşur.
Bağışıklık sistemindeki öğeler yapı düzeyine göre ayrılır:
• Organ ve doku: kemik iliği (hücrelerin üretildiği yer), timüs (T lenfositlerin olgunlaştığı yer), dalak ve lenf düğümleri.
• Hücre: makrofaj, nötrofil, NK hücresi, B ve T lenfosit, plazma hücresi.
• Molekül: antikor, interferon, kompleman proteinleri, lizozim.
Antikor bir hücre değil moleküldür. Her savunma öğesi antikor değildir; deri, fagositoz ve interferon antikorsuz çalışan savunmalardır.
Doğal bağışıklık hızlıdır, hazır bulunur ve her tür yabancıya karşı benzer yanıt verir. Kazanılmış bağışıklık ilk karşılaşmada daha yavaş başlar, özgül yanıt verir ve bellek bırakır. İkisi birbirinden bağımsız değildir; örneğin fagositoz yapan hücreler yabancı hakkında bilgiyi lenfositlere sunarak kazanılmış yanıtın başlamasına katkı verir. Yine de sınıflandırma sorularında özgüllük ve bellek ölçüt olarak kullanılır.
Örnek 1. Mide salgısının mikropları öldürmesi hangi bağışıklık türündedir?
Doğal (özgül olmayan) bağışıklıktır; kimyasal engel görevi görür.
Örnek 2. Aşağıdakilerden hangileri hücre, hangisi moleküldür: makrofaj, antikor, B lenfosit, interferon?
Makrofaj ve B lenfosit hücredir; antikor ve interferon moleküldür.
Örnek 3. Bir kişi suçiçeğini geçirdikten sonra aynı virüse karşı uzun süre korunuyor. Hangi hücreler bu korumaya katkı verir? Bu bağışıklık hangi türdendir?
Bellek hücreleri (B ve T lenfosit kökenli). Kazanılmış (özgül) bağışıklıktır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.