MegaSoru

Hayvanlarda Sinir Sistemi Farklılıkları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Hayvanlarda Sinir Sistemi Farklılıkları Konu Anlatımı

Bir hidra, bir planarya, bir halkalı solucan ve bir insan çok farklı hızlarda ve karmaşıklıkta davranır. Bu farkın bir bölümü sinir sistemlerinin yapısından gelir. Bu bölümde sinir sistemi olan hayvanlarda ortak görev ve yapısal farklılıklar karşılaştırılır.

Ortak görev, farklı yapı

Tüm sinir sistemlerinde sinir hücreleri uyartı iletir. Ancak tüm hayvanlarda sinir sistemi bulunmaz; süngerlerde sinir hücresi yoktur. Sinir sistemi olan hayvanlarda sinir hücrelerinin düzenlenişi farklıdır. Çoğu hayvanda sinir hücreleri bir ağ yapısı oluşturur ve zamanla bazı grupların baş bölgesinde yoğunlaştığı görülür.

Üç temel düzen

Hayvan gruplarında üç temel düzen karşılaştırılır:
• Sinir ağı: sinir hücreleri vücut boyunca yaygın bir ağ yapar, belirgin bir merkez yoktur (hidra, denizanası).
• Ganglion ve sinir kordonları: sinir hücreleri belirli yerlerde öbekleşir (ganglion), baş bölgesinde daha büyük bir ganglion yer alır ve kordonlarla bağlanır (planarya, halkalı solucan, böcek).
• Merkezî sinir sistemi: beyin ve omurilik gibi merkezî yapılar bilgiyi toplar ve işler (omurgalılar).
Yoğunlaşma arttıkça bilginin işlenmesi ve davranışların karmaşıklığı artma eğilimindedir.

Karşılaştırma ve analoji

Farklı sinir sistemleri karşılaştırılırken ortak ve farklı yönler ayrı ayrı yazılır. Bir bilgisayar ağı ile sinir ağı arasında yapılan benzetme, bilgi aktarımı bakımından anlaşılırlık sağlayabilir; ancak benzetmenin hangi özelliklerde geçerli, hangilerinde geçersiz olduğu da değerlendirilmelidir. Örneğin sinir hücreleri canlı hücrelerdir ve yaşamsal gereksinimleri vardır, bilgisayar parçaları ise bu özellikleri taşımaz.

Davranış ve yapı

Davranışın karmaşıklığı yalnız sinir sisteminin anatomisiyle açıklanamaz; canlının yaşam alanı, hareket biçimi ve duyu organları da etkilidir. Basit bir sinir ağına sahip hayvan yaşam alanı için yeterli tepkileri verebilir. Bu nedenle “yoğunlaşma daha ileri bir canlıdır” gibi değer yargıları yerine yapı ile işlev ilişkisi anlatılmalıdır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Sinir hücresi bulunmayan bir hayvan grubuna örnek veriniz.

Süngerler. Süngerlerde sinir hücresi bulunmaz.

Örnek 2. Hidrada belirgin bir merkez olmaması ve sinir hücrelerinin yaygın bir ağ oluşturması bu hayvanın bir uyarana nasıl yanıt vermesine yol açar?

Uyarı vücutta ağ boyunca yayılır; bu nedenle tepki çoğu zaman vücudun geniş bir bölgesini kapsar. Merkez olmadığından bilgi tek bir yerde toplanıp işlenmez.

Örnek 3. Bir öğrenci “böcekte sinir sistemi yoktur çünkü beyin yoktur” diyor. Hata nerededir?

Böceklerde baş bölgesinde büyük bir ganglion ve vücut boyunca ganglionlar bulunur. Omurgalılar gibi beyin ve omurilik olmasa da sinir sistemi vardır.

Özetle

  • Sinir sistemi olan hayvanlarda sinir hücrelerinin ortak görevi uyartı iletmektir; süngerlerde sinir hücresi yoktur.
  • Sinir ağı, ganglion ve sinir kordonları ile merkezî sinir sistemi üç temel düzen olarak karşılaştırılır.
  • Sinir hücrelerinin baş bölgesinde yoğunlaşması bilgi işleme kapasitesini artırma eğilimindedir.
  • Analoji kurarken geçerli ve geçersiz yönler birlikte değerlendirilir.
  • Davranış karmaşıklığı yalnız anatomiyle açıklanmaz.

Hayvanlarda Sinir Sistemi Farklılıkları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir hidra modelinde nöronlar gövdeye yayılmış ve birbirleriyle bağlantılıdır; belirgin beyin yoktur. Bu düzen hangisidir?
ASinir ağı
BBeyin ve omurilik
CNöronsuz hücresel düzen
DYalnız tek sinir hücresi
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Yaygın bağlantılı nöron düzeni sinir ağıdır. Belirgin beyin bulunmaması nöronların yokluğu değildir.
2Kolay
Bir modelde P nöron gövdelerinin kümelendiği, Q bölgeler arası bağlantıların uzandığı yapıdır. P ve Q için uygun karşılaştırma hangisidir?
AP tek nöron, Q çekirdek
Bİkisi de bütün hayvanın kendisidir
CP ganglion, Q sinir kordonuyla uyumludur
DP ve Q bulununca omurga zorunludur
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Ganglion gövde kümelenmesi, kordon ise uzanan bağlantı düzeniyle ilişkilidir. Bu ayrım yapısal ölçektedir.
3Orta
Bir sinir ağı modeli çok sayıda yerel bağlantı içerir, tek komuta noktası tanımlamaz. Hangi benzetme bu özelliği korur?
AYalnız tek yöneticinin bütün bağlantıları tek tek kurması
BBirbirine hiç bağlanmayan yalıtık evler
CHiç haber taşımayan depo
DKomşu birimlerin birbirine haber ilettiği yaygın iletişim düzeni
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Benzetmenin güçlü yanı yaygın bağlantıyı korumasıdır. Birimlerin biyolojik hücrelerle aynı maddeden olması gerekmez.
4Orta
Ganglionlar yerel karar istasyonlarına benzetilmiştir. Buradan her ganglionun insan gibi bilinçli karar verdiği çıkarımı neden uygun değildir?
AGanglionlarda nöron bulunamaz
BBenzetmeler hiçbir özellik için kullanılamaz
Cİşlev benzerliği insan bilinci özdeşliğini kanıtlamaz
DYerel işleme varsa bağlantı imkânsızdır
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Analojide bilgi işleme rolü eşlenir; insan bilincinin bütün özellikleri aktarılmaz.
5Zor
Hazır kayıtlarda nöronsuz sünger ve sinir ağı taşıyan hidra çevresel değişim sonrası kasılma benzeri biçim değişimi göstermiştir. Anatomileri ayrı doğrulanmıştır. Hangi çıkarım uygundur?
Aİkisi de mutlaka omurilik taşır
BBenzer dış yanıt farklı iletişim organizasyonlarıyla oluşabilir
CBenzer yanıt anatomik farkı geçersiz kılar
DSünger yanıt verdiğine göre anatomi kaydı kesin yanlıştır
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Dış sonuç benzerliği mekanizma özdeşliği değildir. Sünger ve hidranın verilen anatomik farkı korunmalıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular