Çözümü göster
Kas kuvvet üretir; tendon bu kuvveti bağlantı yerine aktarır. Aktarım ile aktif kuvvet üretimi ayrı görevlerdir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir kapıyı itmek, bir kalemi tutmak, koşarken adım atmak kemik, eklem ve kasların birlikte çalışmasıyla olur. Hiçbiri tek başına hareket üretmez. Bu bölümde bu üç yapının görevleri, aralarındaki ilişki ve kasların çalışma biçimi ele alınır.
Kemikler vücuda biçim verir, organları korur ve hareket sırasında kaldıraç görevi görür. Eklemler iki ya da daha çok kemiği birbirine bağlayan hareketli bağlantılardır. Eklem yüzeylerini örten kıkırdak sürtünmeyi azaltır; eklem bağları kemiği kemiğe bağlar. Kaslar kasılarak kemikleri hareket ettirir. Tendon, kası kemiğe bağlayan sağlam bağ dokusudur.
Kaslar yalnız çekme kuvveti uygulayabilir, itme kuvveti uygulayamaz. Eklemi iki yönde hareket ettirmek için karşıt (antagonist) çalışan kas çiftleri gerekir. Örneğin pazı kasılırken kolu büker, arka kol kası gevşer; kolu uzatırken arka kol kasılır, pazı gevşer. Uzayan kas aktif olarak itmez; yalnız gevşer ve karşıt kasın çekmesiyle uzar.
İnsanda üç kas türü bulunur:
• İskelet kası: çizgili, kemiklere bağlı, istemli çalışır.
• Düz kas: iç organların duvarında, çizgisiz, istemsiz çalışır.
• Kalp kası: çizgili ama istemsiz çalışır.
İskelet kasının kasılması sinirsel bir uyarıyla başlar; sinyal motor nöron aracılığıyla kasa ulaşır.
Bir hareket için kemik, eklem, kas ve sinir yolu birlikte çalışmalıdır. Bunlardan biri eksik olduğunda hareketin nasıl etkileneceği bir işlev kaybı modeliyle düşünülür: tendon kopmuşsa kas kasılsa bile kemik çekilmez; motor nöron zarar görmüşse kas uyarı alamaz; eklem sertleşmişse kas çalışsa da hareket kısıtlanır. Net etki, karşıt kasların birlikte ürettiği kuvvetlerin farkıyla düşünülür.
Örnek 1. Bir eklemde pazı kasının çektiği kuvvet 7 birim, karşıt kasın çektiği kuvvet 4 birim olsun. Net etki hangi yöndedir ve kaç birimdir?
Net etki pazı yönündedir ve 7 − 4 = 3 birimdir.
Örnek 2. Bir kişide uyluk kasına giden motor nöron zarar görmüş, kas ve tendon sağlam. Kişi bacağını isteyerek kaldırabilir mi?
Kaldıramaz ya da çok zorlanır. Kas sağlam olsa da sinirsel uyarı kasa ulaşmadığından kasılma gerçekleşmez.
Örnek 3. Bir öğrenci “kollar dirseği uzatırken pazı kası arka kolu iter” diyor. Hata nedir?
Kaslar itme kuvveti uygulayamaz. Kolu uzatırken arka kol kası kasılarak çeker, pazı kası ise gevşer.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.