Çözümü göster
Önce $g(5)=2$, ardından $f(2)=5$ hesaplanır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir fonksiyonun çıktısını başka bir fonksiyona girdi olarak vermek bileşke işlemidir. İndirimden sonra vergi eklemek, süreye bağlı yolun yakıt tüketimine dönüşmesi gibi birbirine bağlı süreçler bileşke fonksiyonla modellenir. Bu sınıfta yalnız gerçek sayılarda tanımlı ve değerli fonksiyonlar ele alınır.
$f$ ve $g$ fonksiyonları için $(f \circ g)(x) = f(g(x))$ dir: önce $g$, sonra $f$ uygulanır. Bileşkenin tanım kümesi, $g$ nin tanımlı olduğu ve $g(x)$ in $f$ nin tanım kümesinde bulunduğu $x$ lerdir. Örneğin $f(x) = \sqrt{x}$ ve $g(x) = x - 4$ için $(f \circ g)(x) = \sqrt{x - 4}$ ve tanım kümesi $[4, \infty)$ tür.
Genellikle $f \circ g \ne g \circ f$ dir: $f(x) = 2x + 1$ ve $g(x) = x^2$ için $(f \circ g)(x) = 2x^2 + 1$, $(g \circ f)(x) = (2x + 1)^2$ dir. Birim fonksiyon $e(x) = x$ için $f \circ e = e \circ f = f$ dir. Üç fonksiyonun bileşkesi $(f \circ g \circ h)(x) = f(g(h(x)))$ biçimindedir. Bir fonksiyonu bileşke olarak yazarken iç ve dış fonksiyonlar belirlenir: $h(x) = 2^{3x - 1}$ için $g(x) = 3x - 1$ ve $f(x) = 2^x$ ile $h = f \circ g$ dir.
Bileşkenin özellikleri, parçalarının özelliklerinden çıkarılabilir:
• Her ikisi de artansa (ya da her ikisi de azalansa) bileşke artandır; biri artan biri azalansa bileşke azalandır.
• Her ikisi de bire birse bileşke de bire birdir.
• Her ikisi de tekse bileşke tektir; dış fonksiyon çift, iç fonksiyon tek ise bileşke çifttir.
Bu önermeler örneklerle varsayılır, sonra grafik ya da cebirle doğrulanır.
Örnek 1. $f(x) = 2x + 1$ ve $g(x) = x^2$ için $(f \circ g)(3)$ ve $(g \circ f)(3)$ ü bulunuz.
$(f \circ g)(3) = f(9) = 19$, $(g \circ f)(3) = g(7) = 49$ dur. Bileşke işleminde sıra önemlidir.
Örnek 2. Bir ürüne önce $\%20$ indirim, sonra $\%18$ KDV uygulanıyor. Etiket fiyatı $x$ olan ürünün son fiyatını bileşke ile gösteriniz.
İndirim $g(x) = 0{,}8x$, KDV $f(x) = 1{,}18x$ tir. Son fiyat $(f \circ g)(x) = 1{,}18 \cdot 0{,}8x = 0{,}944x$ olur.
Örnek 3. $h(x) = \sqrt{x^2 + 1}$ fonksiyonunu iki fonksiyonun bileşkesi olarak yazınız.
$g(x) = x^2 + 1$ ve $f(x) = \sqrt{x}$ ise $h(x) = (f \circ g)(x)$ tir.
Örnek 4. Birisi "$f \circ g = g \circ f$ dir, çünkü ikisi de iki fonksiyonu birleştirir" diyor. Doğru mu?
Yanlış. $f(x) = x + 1$, $g(x) = 2x$ için $(f \circ g)(x) = 2x + 1$ iken $(g \circ f)(x) = 2x + 2$ dir. Bu bir karşı örnektir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.