Çözümü göster
$2^x > 0$ olduğundan $3\cdot2^x > 0$ olur. Dört eklenince bütün değerler 4 üstünde kalır; 4 alınmaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Üstel referans fonksiyonu $f(x) = a^x$ ten $g(x) = k \cdot f(mx \pm r) \pm s$ biçiminde yeni fonksiyonlar türetilir. Her katsayının grafiğe etkisini bilmek, bu fonksiyonların nitel özelliklerini bulmayı kolaylaştırır.
$g(x) = k \cdot a^x + s$ için $s$, grafiği düşey yönde kaydırır ve yatay asimptot $y = s$ olur. $k > 0$ ise görüntü kümesi $(s, \infty)$, $k < 0$ ise grafik $x$ eksenine göre yansır ve görüntü kümesi $(-\infty, s)$ olur. $|k|$ grafiğin düşey genişlemesini belirler.
$g(x) = a^{x - r}$ grafiği yatay yönde $r$ kadar sağa, $a^{x + r}$ ise $r$ kadar sola öteler. $a^{mx}$ yatay yönde sıkıştırır ya da genişletir; $m < 0$ ise grafik $y$ eksenine göre yansır. Ayrıca $a^{x + r} = a^r \cdot a^x$ olduğundan yatay öteleme, düşey genişlemeye eşdeğerdir.
Dönüşümlü fonksiyonda tanım kümesi hep $\mathbb{R}$ dir. Artan mı azalan mı olduğu $k$, $m$ ve $a$ ya birlikte bağlıdır: $k > 0$ iken ($a > 1$ ve $m > 0$) ya da ($0 < a < 1$ ve $m < 0$) ise fonksiyon artan, ($a > 1$ ve $m < 0$) ya da ($0 < a < 1$ ve $m > 0$) ise azalandır; $k < 0$ ise yön tersine döner. Sıfırlar $k \cdot a^{mx + r} + s = 0$ denkleminden bulunur: $a^{mx + r} = -\dfrac{s}{k}$ in çözümü ancak $-\dfrac{s}{k} > 0$ iken vardır. $y$ ekseni ile kesişim noktası $g(0)$ dır. İşaret, sıfırın iki yanında incelenir.
Örnek 1. $g(x) = 2^{x - 1} + 3$ fonksiyonunun yatay asimptotunu, görüntü kümesini ve $y$ eksenini kestiği noktayı bulunuz.
Yatay asimptot $y = 3$, görüntü kümesi $(3, \infty)$ tür. $g(0) = 2^{-1} + 3 = 3{,}5$ olduğundan $y$ eksenini $(0;\ 3{,}5)$ noktasında keser.
Örnek 2. $g(x) = -2 \cdot 3^x + 18$ fonksiyonunun sıfırını, görüntü kümesini ve pozitif olduğu aralığı bulunuz.
$-2 \cdot 3^x + 18 = 0$ ten $3^x = 9$ ve $x = 2$ dir. $k = -2 < 0$ olduğundan görüntü kümesi $(-\infty, 18)$ dir. $g$ azalandır; $x < 2$ için $g(x) > 0$ olur.
Örnek 3. $g(x) = 3^{x + 2}$ fonksiyonunu $k \cdot 3^x$ biçiminde yazınız. Bu dönüşümün grafiğe etkisini yorumlayınız.
$3^{x + 2} = 3^2 \cdot 3^x = 9 \cdot 3^x$ dir. Grafik, $3^x$ in $2$ birim sola ötelenmişi olduğu gibi düşey yönde $9$ kat genişletilmişi de olarak yorumlanır.
Örnek 4. Birisi "$g(x) = 2^{-x}$ artandır, çünkü taban $2 > 1$ dir" diyor. Doğru mu?
Yanlış. $2^{-x} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^x$ dir ve taban $\dfrac{1}{2} < 1$ olduğundan azalandır. Üstteki $-$ işareti grafiği $y$ eksenine göre yansıtır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.