Çözümü göster
$60\sin\theta=30$ ile $\sin\theta=1/2$ elde edilir. Verilen ilk çeyrek aralığında yalnız $\theta=\pi/6$ bulunur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Trigonometrik fonksiyonlar, dönen ya da salınan olayları modellemede kullanılır: gelgit, mevsimsel sıcaklık, dönme dolap, ses dalgaları. Bu konuda problem durumundan denklem kurulur, çözülür ve sonuç bağlama göre yorumlanır.
Bir trigonometrik modelleme probleminde şu adımlar izlenir:
• Verilen modeli ve değişkenlerin anlamını belirleyin (zaman, yükseklik, sıcaklık).
• İstenen durumu denkleme çevirin (örneğin $h(t) = 10$).
• Denklemi çözün ve çözümleri modelin tanım aralığıyla sınırlayın.
• Çözümleri bağlama göre yorumlayın; negatif zaman ya da fiziksel olarak anlamsız değerleri eleyin.
• Sonucu grafik ya da farklı bir yöntemle doğrulayın.
Modelin periyodu, olayın tekrar süresini verir: $h(t) = a\sin(bt) + c$ için periyot $\dfrac{2\pi}{b}$, ortalama değer $c$, genlik $|a|$ dır.
Gelgit, günlük sıcaklık değişimi, dönme dolap gibi olaylar belirli aralıklarla kendini tekrar eder; bu nedenle sinüs ve kosinüsle modellenir. Bu modellerde ekstremum değerler (en yüksek ve en düşük seviye) genlik ve ortalama değerden okunur; belirli bir değerin alındığı zamanlar denklemle bulunur.
Eğik düzlemde sürtünmesiz kayan bir cismin ivmesi $a = g\sin\alpha$ dır ($\alpha$ eğim açısı). Basit sarkaç ve eğik atış gibi durumlarda da açı içeren denklemler çıkar. Bu denklemlerde fiziksel kısıtlar (örneğin $0^\circ < \alpha < 90^\circ$) çözüm aralığını belirler.
Örnek 1. Bir dönme dolabın bir kabininin yerden yüksekliği $h(t) = 10 - 8\cos\left(\dfrac{\pi t}{15}\right)$ metredir ($t$: dakika). Dolabın bir turu kaç dakikadır? Kabin ilk kez $10$ m yüksekliğe kaçıncı dakikada çıkar?
Periyot $\dfrac{2\pi}{\pi/15} = 30$ dakikadır. $h(t) = 10$ için $\cos\dfrac{\pi t}{15} = 0$ olmalıdır; ilk pozitif çözüm $\dfrac{\pi t}{15} = \dfrac{\pi}{2}$, yani $t = 7{,}5$ dakikadır.
Örnek 2. Bir limanda su yüksekliği $h(t) = 4 + 2\sin\left(\dfrac{\pi t}{6}\right)$ metredir ($0 \le t \le 12$, $t$ saat). Su yüksekliği kaç kez $5$ m olur? Hangi saatlerde?
$4 + 2\sin\dfrac{\pi t}{6} = 5$ ten $\sin\dfrac{\pi t}{6} = \dfrac{1}{2}$ dir. $0 \le \dfrac{\pi t}{6} \le 2\pi$ aralığında çözümler $\dfrac{\pi t}{6} = \dfrac{\pi}{6}$ ve $\dfrac{5\pi}{6}$ dır; $t = 1$ ve $t = 5$ saat. Su yüksekliği iki kez $5$ m olur.
Örnek 3. Sürtünmesiz bir eğik düzlemde cismin ivmesi $a = 10\sin\alpha$ dır. İvmenin $5\ \text{m/s}^2$ olabilmesi için eğim açısı kaç derece olmalıdır ($0^\circ < \alpha < 90^\circ$)?
$10\sin\alpha = 5$ ten $\sin\alpha = \dfrac{1}{2}$ ve $0^\circ < \alpha < 90^\circ$ aralığında $\alpha = 30^\circ$ dir.
Örnek 4. Günlük sıcaklık $T(t) = 15 + 10\sin\left(\dfrac{\pi (t - 9)}{12}\right)$ ($0 \le t \le 24$, $t$ saat) modelinde sıcaklık $25$ derece olabilir mi? Hangi saatte?
$15 + 10\sin u = 25$ ten $\sin u = 1$ dir, bu mümkündür. $u = \dfrac{\pi (t - 9)}{12} = \dfrac{\pi}{2}$ den $t = 15$ bulunur. $24$ saatlik aralıkta başka çözüm yoktur; sıcaklık $15{:}00$ da $25$ dereceye ulaşır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.