MegaSoru

Logaritmik Denklem ve Eşitsizlikler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Logaritmik Denklem ve Eşitsizlikler Konu Anlatımı

Logaritmik denklem ve eşitsizliklerde bilinmeyen logaritmanın içindedir. Logaritmanın tanım kümesi kısıtlı olduğundan çözümün hep tanım koşuluyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Logaritmik denklemler

Çözüme önce tanım koşullarını yazarak başlanır: logaritmanın içindeki ifade pozitif olmalıdır. $\log_a f(x) = \log_a g(x)$ ise $f(x) = g(x)$ (bire birlik), $\log_a f(x) = c$ ise $f(x) = a^c$ dir. Toplam ya da fark içeren denklemlerde önce işlem özellikleri uygulanır: $\log_2(x + 1) + \log_2 3 = \log_2 15$ için $\log_2 3(x + 1) = \log_2 15$ ve $x + 1 = 5$, $x = 4$. Bulunan değer tanım kümesinde değilse çözüm değildir (yabancı kök).

Logaritmik eşitsizlikler

$a > 1$ iken $\log_a f(x) < \log_a g(x) \iff 0 < f(x) < g(x)$ (yön korunur). $0 < a < 1$ iken $\log_a f(x) < \log_a g(x) \iff f(x) > g(x) > 0$ (yön değişir). Her iki durumda da tanım koşulu eşitsizliğe eklenir. Örneğin $\log_2(x - 1) < 3$ için $0 < x - 1 < 8$ ve $1 < x < 9$ olur.

Grafikle yorum ve tam sayı çözümler

$\log_a x = c$ denkleminin çözümü $y = \log_a x$ eğrisi ile $y = c$ doğrusunun kesişimidir. Çözüm kümesi aralık olduğunda tam sayı çözümlerin sayısı sorulabilir; uç noktaların çözüme dâhil olup olmadığına dikkat edilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $\log_3(2x - 1) = 2$ denklemini çözünüz.

Tanım koşulu $2x - 1 > 0$ dır. $2x - 1 = 3^2 = 9$ ten $x = 5$; tanım koşulunu sağlar.

Örnek 2. $\log_2(x - 5) = \log_2(2x - 1)$ denklemini çözünüz.

Bire birlikten $x - 5 = 2x - 1$ ve $x = -4$ bulunur. Oysa $x - 5 = -9 < 0$ olduğundan tanım koşulu sağlanmaz; $x = -4$ yabancı köktür. Denklemin çözümü yoktur.

Örnek 3. $\log_{1/2}(x - 2) \ge 2$ eşitsizliğini çözünüz.

Tanım koşulu $x - 2 > 0$ dır. $2 = \log_{1/2}\dfrac{1}{4}$ ve taban $1$ den küçük olduğundan yön değişir: $x - 2 \le \dfrac{1}{4}$, yani $x \le \dfrac{9}{4}$. Tanım koşuluyla birleşince çözüm kümesi $\left(2, \dfrac{9}{4}\right]$ dir.

Örnek 4. $\log_2(x - 1) < 3$ eşitsizliğinin çözüm kümesindeki tam sayıları bulunuz.

$0 < x - 1 < 8$ ten $1 < x < 9$ dur. Tam sayılar $2, 3, 4, 5, 6, 7, 8$ olmak üzere $7$ tanedir.

Özetle

  • Önce tanım koşulları yazılır; bulunan çözüm bu koşulu sağlamıyorsa yabancı köktür.
  • $\log_a f(x) = \log_a g(x) \Rightarrow f(x) = g(x)$; $\log_a f(x) = c \Rightarrow f(x) = a^c$.
  • $a > 1$ iken eşitsizlik yönü korunur, $0 < a < 1$ iken değişir; tanım koşulu eklenir.
  • İşlem özellikleri ve taban değiştirme denklemi sadeleştirmede kullanılır.
  • Grafik, çözümü ve çözüm aralığını yorumlamada ikinci bir yöntemdir.

Logaritmik Denklem ve Eşitsizlikler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$\log_2 x=4$ denkleminin çözümü kaçtır?
A$2$
B$4$
C$8$
D$16$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Üstel tanım $x=2^4=16$ verir; bulunan girdi pozitiftir.
2Kolay
Öğrenci $\log_2 x+\log_2 4=5$ için iç girdileri toplayıp $x+4=32$ yazıyor. Hangi işlem bu adımı düzeltir?
A$\log_2 x=5$; $x=32$.
B$\log_2(x^4)=5$; $x=2$.
C$\log_2(4x)=5$; $x=8$.
D$\log_2(x+4)=5$; $x=28$.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Çarpım özelliği pozitif $x$ için iç girdiyi $4x$ yapar; $4x=32$ ile $x=8$ bulunur.
3Orta
Öğrenci $\log_3(x-2)=2$ denkleminde $x=9$ yazıp iç kaymayı atlıyor. Hangi çözüm ve kontrol bu hatayı düzeltir?
A$x=7$; iç kayma çıkarılır.
B$x=11$; $x-2=9 > 0$ olur.
C$x=9$; kayma etkisizdir.
D$x=-7$; taban karesi negatif alınır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$x-2=3^2=9$ ile $x=11$ bulunur; $x > 2$ tanımı sağlanır.
4Orta
$\log_3(x+1)-\log_3 2=2$ denkleminin çözümü kaçtır?
A$8$
B$9$
C$17$
D$19$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Tanım $x > -1$; bölümle $(x+1)/2=9$ ve $x=17$ bulunur.
5Zor
Öğrenci $\log_2(x-4)=\log_2(2x-6)$ için içleri eşitleyip $x=2$ kökünü kabul ediyor. Hangi kontrol gerekir?
AAdayın işareti çevrilip $x=-2$ kabul edilir.
Bİçler eşit olduğundan 2 kabul edilir; işaret önemsizdir.
CDoğru kök 4'tür; iç sıfır logaritmaya uygundur.
D$x=2$ iki iç girdiyi $-2$ yapar; aday elenir ve gerçek çözüm yoktur.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Bire birlik yalnız ortak tanımda kullanılabilir; tanım $x > 4$ ister, cebirsel aday 2 bu şartı sağlamaz.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular