MegaSoru

Üstel Fonksiyonun Tersi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Üstel Fonksiyonun Tersi Konu Anlatımı

Üstel fonksiyon bire bir ve $\mathbb{R}$ den $(0, \infty)$ ya örten olduğu için tersi vardır. Bu ters fonksiyon logaritmik fonksiyondur. Bu konuda üstel fonksiyonun tersi incelenir ve logaritmik fonksiyona geçilir.

Ters fonksiyonun oluşturulması

$f(x) = a^x$ in tersini bulmak için $y = a^x$ yazılır ve $x$ ile $y$ yer değiştirir: $x = a^y$. Burada $y$ yi yalnız bırakabilmek için yeni bir gösterim gerekir: $a^y = x$ olacak biçimde tek $y$ sayısına $\log_a x$ denir. Böylece $f^{-1}(x) = \log_a x$ olur. Tablo olarak da görülebilir: $2^x$ için $(0, 1), (1, 2), (2, 4), (3, 8)$ ikilileri, tersi için $(1, 0), (2, 1), (4, 2), (8, 3)$ olur.

Grafik ve kümeler

Bir fonksiyonun ve tersinin grafikleri $y = x$ doğrusuna göre simetriktir. Bu yüzden $f: \mathbb{R} \to (0, \infty)$ iken $f^{-1}: (0, \infty) \to \mathbb{R}$ dir: tanım ve görüntü kümeleri yer değiştirir. $a^x$ in yatay asimptotu $y = 0$ olduğundan tersinin düşey asimptotu $x = 0$ olur.

Üstel–logaritmik dönüşüm

$a^y = x \iff y = \log_a x$ ($a > 0$, $a \ne 1$, $x > 0$) eşdeğerliği ters fonksiyonun tanımıdır. Örneğin $2^3 = 8$ ile $\log_2 8 = 3$ aynı bilgidir. $f(x) = 2^x + 1$ in tersi: $y = 2^x + 1$ ten $2^x = y - 1$, $x = \log_2(y - 1)$; ters fonksiyon $f^{-1}(x) = \log_2(x - 1)$ ve tanım kümesi $(1, \infty)$ dur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $f(x) = 2^x$ için $f^{-1}(8)$ ve $f^{-1}\left(\dfrac{1}{4}\right)$ değerlerini bulunuz.

$f^{-1}(8) = \log_2 8 = 3$, çünkü $2^3 = 8$. $f^{-1}\left(\dfrac{1}{4}\right) = \log_2\dfrac{1}{4} = -2$, çünkü $2^{-2} = \dfrac{1}{4}$.

Örnek 2. $f(x) = 3^{x - 1}$ fonksiyonunun tersini yazınız ve $f^{-1}(9)$ u bulunuz.

$y = 3^{x - 1}$ ten $x - 1 = \log_3 y$, $x = 1 + \log_3 y$. $f^{-1}(x) = 1 + \log_3 x$ tir. $f^{-1}(9) = 1 + \log_3 9 = 1 + 2 = 3$ tür.

Örnek 3. $f(x) = 2^x + 1$ in tersinin tanım kümesini bulunuz.

$f$ nin görüntü kümesi $(1, \infty)$ olduğundan tersinin tanım kümesi $(1, \infty)$ dur; $f^{-1}(x) = \log_2(x - 1)$ ancak $x - 1 > 0$ için tanımlıdır.

Örnek 4. Birisi "$f(x) = 2^x$ in tersi $\dfrac{1}{2^x}$ dir" diyor. Doğru mu?

Yanlış. $\dfrac{1}{2^x} = 2^{-x}$ fonksiyonun çarpmaya göre tersidir, bileşkeye göre ters fonksiyon değildir. $f^{-1}(x) = \log_2 x$ tir; örneğin $f(3) = 8$ iken $f^{-1}(8) = 3$, oysa $\dfrac{1}{2^8}$ başka bir sayıdır.

Özetle

  • $f(x) = a^x$ bire bir ve $(0, \infty)$ a örtendir; bu yüzden tersi vardır.
  • Ters fonksiyon $f^{-1}(x) = \log_a x$ tir: $a^y = x \iff y = \log_a x$.
  • Grafikler $y = x$ doğrusuna göre simetriktir; tanım ve görüntü kümeleri yer değiştirir.
  • $f$ nin yatay asimptotu, tersin düşey asimptotuna dönüşür.
  • Ters fonksiyon, $\dfrac{1}{f(x)}$ ile karıştırılmamalıdır.

Üstel Fonksiyonun Tersi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Fonksiyonun örnek değerlerix / f(x)-1012f(x)1/2124
Tabloda $f(x)=2^x$ değerleri verilmiştir. Ters fonksiyonla ilgili hangi eşitlik doğrudur?
A$f^{-1}(4)=2$
B$f^{-1}(2)=1/2$
C$f^{-1}(4)=16$
D$f^{-1}(2)=4$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$f(2)=4$ olduğundan girdi ve çıktı yer değiştirir; $f^{-1}(4)=2$ olur.
2Kolay
xy-3-2-1123456-3-2-1123456Oftersy = x
Gösterilen üstel eğri ile tersinin birbirine dönüşmesini sağlayan simetri doğrusu hangisidir?
A$y=x$
B$y=-x$
C$x=0$
D$y=0$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Ters fonksiyon her $(u,v)$ çiftini $(v,u)$ çiftine dönüştürür; bu dönüşüm $y=x$ simetrisidir.
3Orta
Fonksiyonun örnek değerlerix / f(x)-1012f(x)311/31/9
Tablo $f(x)=(1/3)^x$ kuralına aittir. $f:\mathbb{R}\to(0,\infty)$ için hangi gerekçe tersin varlığını açıklar?
ATabloda negatif girdiler olduğundan kural bire bir değildir.
BAzalan kuralların tersi olamaz.
CKural kesin azalandır ve tüm pozitif değerleri alır; her pozitif çıktı tek girdiye karşılık gelir.
DPozitif çıktılar tersin girdilerini tüm gerçek sayılar yapar.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Taban sıfır ile bir arasındadır; kesin azalanlık bire birliği, görüntünün hedefe eşitliği örtenliği sağlar.
4Orta
xy-3-2-1123456-3-2-1123456Oftersy = x
Gösterilen $f(x)=3^x$ eğrisinin tersinde hangi nokta bulunur?
A$(-1,1/3)$
B$(-1,-3)$
C$(3,-1)$
D$(1/3,-1)$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$f(-1)=1/3$ olduğundan ters eğride $(1/3,-1)$ bulunur; koordinatlar yer değiştirir.
5Zor
Fonksiyonun örnek değerlerix / f(x)-101f(x)1/414
Tabloda $f(x)=4^x$ örnekleniyor. $f:\mathbb{R}\to\mathbb{R}$ tanımı için tüm hedef kümede ters kurmak isteyen öğrenciye hangi düzeltme gerekir?
ATanım kümesi $(0,\infty)$ yapılırsa tüm gerçek çıktılar elde edilir.
BHedef $(0,\infty)$ seçilmelidir; bire birlik vardır fakat gerçek hedefin pozitif olmayan elemanlarının ön görüntüsü yoktur.
CHedef $[0,\infty)$ seçilirse sıfırın da ön görüntüsü olur.
DYalnız tablo satırlarını değiştirmek tüm gerçek hedefte tersi kurar.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$4^x > 0$ olduğundan sıfır ve negatifler alınmaz. Gerçek hedefte örtenlik yoktur; hedef görüntüye daraltılmalıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular