Çözümü göster
$f(2)=4$ olduğundan girdi ve çıktı yer değiştirir; $f^{-1}(4)=2$ olur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Üstel fonksiyon bire bir ve $\mathbb{R}$ den $(0, \infty)$ ya örten olduğu için tersi vardır. Bu ters fonksiyon logaritmik fonksiyondur. Bu konuda üstel fonksiyonun tersi incelenir ve logaritmik fonksiyona geçilir.
$f(x) = a^x$ in tersini bulmak için $y = a^x$ yazılır ve $x$ ile $y$ yer değiştirir: $x = a^y$. Burada $y$ yi yalnız bırakabilmek için yeni bir gösterim gerekir: $a^y = x$ olacak biçimde tek $y$ sayısına $\log_a x$ denir. Böylece $f^{-1}(x) = \log_a x$ olur. Tablo olarak da görülebilir: $2^x$ için $(0, 1), (1, 2), (2, 4), (3, 8)$ ikilileri, tersi için $(1, 0), (2, 1), (4, 2), (8, 3)$ olur.
Bir fonksiyonun ve tersinin grafikleri $y = x$ doğrusuna göre simetriktir. Bu yüzden $f: \mathbb{R} \to (0, \infty)$ iken $f^{-1}: (0, \infty) \to \mathbb{R}$ dir: tanım ve görüntü kümeleri yer değiştirir. $a^x$ in yatay asimptotu $y = 0$ olduğundan tersinin düşey asimptotu $x = 0$ olur.
$a^y = x \iff y = \log_a x$ ($a > 0$, $a \ne 1$, $x > 0$) eşdeğerliği ters fonksiyonun tanımıdır. Örneğin $2^3 = 8$ ile $\log_2 8 = 3$ aynı bilgidir. $f(x) = 2^x + 1$ in tersi: $y = 2^x + 1$ ten $2^x = y - 1$, $x = \log_2(y - 1)$; ters fonksiyon $f^{-1}(x) = \log_2(x - 1)$ ve tanım kümesi $(1, \infty)$ dur.
Örnek 1. $f(x) = 2^x$ için $f^{-1}(8)$ ve $f^{-1}\left(\dfrac{1}{4}\right)$ değerlerini bulunuz.
$f^{-1}(8) = \log_2 8 = 3$, çünkü $2^3 = 8$. $f^{-1}\left(\dfrac{1}{4}\right) = \log_2\dfrac{1}{4} = -2$, çünkü $2^{-2} = \dfrac{1}{4}$.
Örnek 2. $f(x) = 3^{x - 1}$ fonksiyonunun tersini yazınız ve $f^{-1}(9)$ u bulunuz.
$y = 3^{x - 1}$ ten $x - 1 = \log_3 y$, $x = 1 + \log_3 y$. $f^{-1}(x) = 1 + \log_3 x$ tir. $f^{-1}(9) = 1 + \log_3 9 = 1 + 2 = 3$ tür.
Örnek 3. $f(x) = 2^x + 1$ in tersinin tanım kümesini bulunuz.
$f$ nin görüntü kümesi $(1, \infty)$ olduğundan tersinin tanım kümesi $(1, \infty)$ dur; $f^{-1}(x) = \log_2(x - 1)$ ancak $x - 1 > 0$ için tanımlıdır.
Örnek 4. Birisi "$f(x) = 2^x$ in tersi $\dfrac{1}{2^x}$ dir" diyor. Doğru mu?
Yanlış. $\dfrac{1}{2^x} = 2^{-x}$ fonksiyonun çarpmaya göre tersidir, bileşkeye göre ters fonksiyon değildir. $f^{-1}(x) = \log_2 x$ tir; örneğin $f(3) = 8$ iken $f^{-1}(8) = 3$, oysa $\dfrac{1}{2^8}$ başka bir sayıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.