Çözümü göster
$-1\le\sin x\le1$ eşitsizliği üçle çarpılıp iki eklenince $-1\le g(x)\le5$ olur. Genlik, aralık uzunluğunun yarısı olan $3$ değeridir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir referans fonksiyondan $g(x) = k \cdot f(mx \pm r) \pm s$ biçiminde yeni fonksiyonlar türetilebilir. Bu dönüşümlerde grafik, yatay ve dikey yönde esner, kayar ve yansır. Her katsayının grafik üzerindeki karşılığı bilinirse nitel özellikler kolayca okunur.
$g(x) = k \cdot f(x) + s$ için:
• $|k|$, grafiğin düşey yönde genişleme (genlik) oranıdır; $k < 0$ ise grafik $x$ eksenine göre yansır.
• $s$, grafiği düşey yönde öteler: $s > 0$ yukarı, $s < 0$ aşağı.
$\sin$ ve $\cos$ için görüntü kümesi $[-|k| + s,\ |k| + s]$ olur; örneğin $g(x) = 3\sin x + 1$ in görüntü kümesi $[-2, 4]$ tür. Maksimum değer $|k| + s$, minimum değer $-|k| + s$ dir.
$g(x) = f(mx + r)$ için:
• $m$, grafiği yatay yönde sıkıştırır ya da genişletir; $m < 0$ ise $y$ eksenine göre yansıtır. $\sin$ ve $\cos$ için periyot $\dfrac{2\pi}{|m|}$, $\tan$ ve $\cot$ için $\dfrac{\pi}{|m|}$ olur.
• $f(mx + r) = f\left(m\left(x + \dfrac{r}{m}\right)\right)$ olduğundan grafik yatay yönde $\dfrac{r}{m}$ kadar sola kayar ($r$ ve $m$ aynı işaretliyse sola, farklı işaretliyse sağa).
Dönüşümlü fonksiyonun nitel özellikleri, referans fonksiyonunkilerden dönüşümlerle hesaplanır. Maksimum noktaları, sıfırlar ve artan–azalan aralıklar için $mx + r$ ifadesinin referans fonksiyonun ilgili noktalarına eşitlenmesi yeterlidir. Tanım kümesi ve görüntü kümesi de benzer biçimde dönüşür; $\tan(mx + r)$ için tanım kümesinde $mx + r \ne \dfrac{\pi}{2} + k\pi$ koşulu bulunur.
Örnek 1. $g(x) = 3\sin(2x - \pi) + 1$ fonksiyonunun genliğini, periyodunu ve görüntü kümesini bulunuz. En büyük değeri hangi noktada alır?
Genlik $|k| = 3$, periyot $\dfrac{2\pi}{2} = \pi$, görüntü kümesi $[-2, 4]$ tür. En büyük değer $4$ olup $\sin(2x - \pi) = 1$ iken, yani $2x - \pi = \dfrac{\pi}{2} + 2k\pi$ ten $x = \dfrac{3\pi}{4} + k\pi$ noktalarında alınır.
Örnek 2. $g(x) = -2\cos x$ fonksiyonunun görüntü kümesini ve minimum noktasını bulunuz.
$k = -2$ olduğundan grafik $x$ eksenine göre yansır ve $2$ kat genişler. Görüntü kümesi $[-2, 2]$ dir. $\cos 0 = 1$ iken $g(0) = -2$ olduğundan minimum noktalardan biri $(0, -2)$ dir.
Örnek 3. $g(x) = \tan\left(\dfrac{x}{2}\right)$ in periyodunu, $h(x) = \tan(2x)$ in tanım kümesini bulunuz.
$g$ nin periyodu $\dfrac{\pi}{1/2} = 2\pi$ dir. $h$ için $2x \ne \dfrac{\pi}{2} + k\pi$ olmalıdır; tanım kümesi $x \ne \dfrac{\pi}{4} + \dfrac{k\pi}{2}$ dir.
Örnek 4. Birisi "$g(x) = \sin(2x + \pi)$ in periyodu $2\pi$ dir" diyor. Doğru mu?
Yanlış. Periyodu belirleyen $x$ in katsayısıdır: $\dfrac{2\pi}{|2|} = \pi$ dir. $\pi$ ötelemesi periyodu değil, grafiğin konumunu değiştirir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.