Çözümü göster
$16=2^4$ yazılır; bire birlik $x+1=4$ ve $x=3$ verir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Değişkenin üs olarak bulunduğu denklem ve eşitsizliklere üstel denklem ve eşitsizlik denir. Üstel fonksiyonun bire bir ve monoton olması, bu denklemleri tabanları eşitleyerek çözmeyi mümkün kılar.
$a > 0$, $a \ne 1$ iken $a^{f(x)} = a^{g(x)}$ denkleminde fonksiyon bire bir olduğundan $f(x) = g(x)$ dir. Tabanlar farklıysa önce ortak bir tabana getirilir: $9^x = 27^{x - 1}$ için $3^{2x} = 3^{3x - 3}$ ve $2x = 3x - 3$, $x = 3$. Toplam içeren denklemlerde ortak çarpan parantezine alınır: $2^{x + 1} + 2^x = 12$ için $2^x(2 + 1) = 12$ ve $2^x = 4$, $x = 2$.
$a > 1$ ise $a^{f(x)} < a^{g(x)} \iff f(x) < g(x)$ (yön korunur). $0 < a < 1$ ise $a^{f(x)} < a^{g(x)} \iff f(x) > g(x)$ (yön değişir). Çünkü taban $1$ den küçükse fonksiyon azalandır. Örneğin $\left(\dfrac{1}{2}\right)^{2x - 1} \ge \dfrac{1}{8}$ için $\dfrac{1}{8} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^3$ ve taban $1$ den küçük olduğundan $2x - 1 \le 3$, $x \le 2$ olur.
$a^x = c$ denkleminin çözümü $y = a^x$ grafiği ile $y = c$ doğrusunun kesişim noktasıdır. $a^x > c$ eşitsizliğinin çözümü grafiğin doğrunun üstünde kaldığı $x$ değerleridir. Kesişim yoksa denklemin çözümü yoktur (örneğin $c \le 0$ için $a^x = c$).
Örnek 1. $9^x = 27^{x - 1}$ denklemini çözünüz.
$3^{2x} = 3^{3(x - 1)}$ ten $2x = 3x - 3$ ve $x = 3$ tür.
Örnek 2. $2^{x + 1} + 2^x = 12$ denklemini çözünüz.
$2^x \cdot 2 + 2^x = 12$ ten $2^x \cdot 3 = 12$, $2^x = 4$ ve $x = 2$ dir.
Örnek 3. $\dfrac{1}{4} \le 2^x < 16$ eşitsizliğinin çözüm kümesinde kaç tam sayı vardır?
$2^{-2} \le 2^x < 2^4$ ve taban $2 > 1$ olduğundan $-2 \le x < 4$ tür. Tam sayılar $-2, -1, 0, 1, 2, 3$ olmak üzere $6$ tanedir.
Örnek 4. $\left(\dfrac{1}{3}\right)^x > 9$ eşitsizliğini çözerken bir öğrenci $x > -2$ buluyor. Hata nerede?
$9 = \left(\dfrac{1}{3}\right)^{-2}$ dir ve taban $\dfrac{1}{3} < 1$ olduğundan eşitsizliğin yönü değişir: $x < -2$. Öğrenci tabanın $1$ den küçük olduğunu hesaba katmamıştır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.