Çözümü göster
Pozitif yön, saat yönünün tersidir. Dönüş $80^\circ$ olduğundan yönlü ölçü $+80^\circ$ olur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Trigonometrik fonksiyonları dik üçgenin ötesine taşımak için açılar yönlü ölçülür ve birim çember kullanılır. Derece yanında radyan da açı birimi olarak kullanılır. Bu konu, sinüs ve kosinüs fonksiyonlarının tanımına zemin hazırlar.
Başlangıç kenarı $x$ ekseninin pozitif yönü olan bir açı, bitim kenarına saat yönünün tersine dönülerek ölçülürse pozitif, saat yönünde dönülerek ölçülürse negatif yönlüdür. Aynı bitim kenarına tam turlar sonunda varılabildiğinden bir açının sonsuz sayıda ölçüsü vardır: $\theta + k \cdot 360^\circ$ ($k \in \mathbb{Z}$). Bunlar içinde $0^\circ \le \theta < 360^\circ$ olanına esas ölçü denir. Örneğin $765^\circ = 2 \cdot 360^\circ + 45^\circ$ olduğundan esas ölçüsü $45^\circ$ dir; $-60^\circ$ nin esas ölçüsü $300^\circ$ dir.
Merkezi çemberin merkezinde olan ve gördüğü yay uzunluğu yarıçapa eşit olan açının ölçüsü $1$ radyandır. Tam çember $2\pi$ radyan olduğundan $\pi \text{ rad} = 180^\circ$ dir. Dönüşüm $\dfrac{D}{180} = \dfrac{R}{\pi}$ bağıntısıyla yapılır: $30^\circ = \dfrac{\pi}{6}$, $45^\circ = \dfrac{\pi}{4}$, $60^\circ = \dfrac{\pi}{3}$, $90^\circ = \dfrac{\pi}{2}$, $225^\circ = \dfrac{5\pi}{4}$. Esas ölçü radyan olarak $0 \le \theta < 2\pi$ aralığındadır.
Merkezi orijinde ve yarıçapı $1$ olan çembere birim çember denir. Pozitif $x$ ekseninden $\theta$ kadar dönülerek varılan nokta $P$ ise $P$ nin koordinatları $(\cos\theta, \sin\theta)$ dır. Buna göre $\tan\theta = \dfrac{\sin\theta}{\cos\theta}$ ($\cos\theta \ne 0$) ve $\cot\theta = \dfrac{\cos\theta}{\sin\theta}$ ($\sin\theta \ne 0$) tanımlanır; $-1 \le \sin\theta \le 1$ ve $-1 \le \cos\theta \le 1$ dir.
Bölgelere göre işaretler: I. bölgede dört oran da pozitif; II. bölgede yalnız $\sin$; III. bölgede yalnız $\tan$ ve $\cot$; IV. bölgede yalnız $\cos$ pozitiftir.
Özel açıların değerleri: $\sin 30^\circ = \dfrac{1}{2}$, $\sin 45^\circ = \dfrac{\sqrt{2}}{2}$, $\sin 60^\circ = \dfrac{\sqrt{3}}{2}$, $\sin 90^\circ = 1$ ve $\cos$ değerleri bunların tersi sırayla; $\tan 45^\circ = 1$, $\tan 30^\circ = \dfrac{\sqrt{3}}{3}$, $\tan 60^\circ = \sqrt{3}$.
Birim çemberin simetrisinden:
• $\sin(\pi - x) = \sin x$, $\cos(\pi - x) = -\cos x$
• $\sin(\pi + x) = -\sin x$, $\cos(\pi + x) = -\cos x$
• $\sin(2\pi - x) = -\sin x$, $\cos(2\pi - x) = \cos x$
• $\sin(-x) = -\sin x$, $\cos(-x) = \cos x$
Bu bağıntılarla $90^\circ$ den büyük açıların değerleri, dar açının değerine indirgenir.
Örnek 1. $\dfrac{7\pi}{6}$ radyanlık açının sinüs ve kosinüs değerlerini bulunuz.
$\dfrac{7\pi}{6} = \pi + \dfrac{\pi}{6}$ dır. $\sin\left(\pi + \dfrac{\pi}{6}\right) = -\sin\dfrac{\pi}{6} = -\dfrac{1}{2}$ ve $\cos\left(\pi + \dfrac{\pi}{6}\right) = -\cos\dfrac{\pi}{6} = -\dfrac{\sqrt{3}}{2}$ dir.
Örnek 2. $-\dfrac{\pi}{3}$ ve $765^\circ$ açılarının esas ölçülerini bulunuz.
$-\dfrac{\pi}{3} + 2\pi = \dfrac{5\pi}{3}$ tür. $765^\circ - 2 \cdot 360^\circ = 45^\circ$ dir.
Örnek 3. $\cos\dfrac{5\pi}{6}$ değerini hesaplayınız ve $\tan\dfrac{5\pi}{6}$ nın işaretini belirleyiniz.
$\dfrac{5\pi}{6} = \pi - \dfrac{\pi}{6}$ olduğundan $\cos\dfrac{5\pi}{6} = -\cos\dfrac{\pi}{6} = -\dfrac{\sqrt{3}}{2}$ dir. Açı II. bölgede olduğundan $\sin$ pozitif, $\cos$ negatif ve $\tan$ negatiftir.
Örnek 4. Birisi "$\sin(\pi + x) = \sin x$ dir" diyor. Doğru mu?
Yanlış. $\pi + x$ açısının birim çemberdeki noktası, $x$ in noktasının orijine göre simetriğidir; hem $x$ hem $y$ koordinatı işaret değiştirir. Doğrusu $\sin(\pi + x) = -\sin x$ tir. Örneğin $x = \dfrac{\pi}{6}$ için $\sin\dfrac{7\pi}{6} = -\dfrac{1}{2}$ dir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.