Çözümü göster
Tanjant $\sin x/\cos x$ oranıdır. Payda $x=\pi/2+k\pi$ girdilerinde sıfır olduğundan bu girdiler dışlanır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Tanjant ve kotanjant, sinüs ve kosinüsün oranı olarak tanımlanır ve tanım kümelerinde boşluk (asimptot) bulunan periyodik fonksiyonlardır. Bu konuda iki fonksiyonun nitel özellikleri ve aralarındaki ilişki incelenir.
$f(x) = \tan x = \dfrac{\sin x}{\cos x}$ fonksiyonunun tanım kümesi $\mathbb{R} \setminus \left\{\dfrac{\pi}{2} + k\pi : k \in \mathbb{Z}\right\}$, görüntü kümesi $\mathbb{R}$ dir. Periyodu $\pi$ dir. Tek fonksiyondur. Sıfırları $x = k\pi$ dir. $\tan x$ in grafiğinin $x = \dfrac{\pi}{2} + k\pi$ doğrularına yaklaştığı, ancak onları kesmediği görülür; bu doğrular düşey asimptottur. $\left(-\dfrac{\pi}{2}, \dfrac{\pi}{2}\right)$ aralığında artandır ve bu aralıkta bire bir ve $\mathbb{R}$ ye örtendir. I. ve III. bölgede pozitif, II. ve IV. bölgede negatiftir.
$f(x) = \cot x = \dfrac{\cos x}{\sin x}$ fonksiyonunun tanım kümesi $\mathbb{R} \setminus \{k\pi : k \in \mathbb{Z}\}$, görüntü kümesi $\mathbb{R}$, periyodu $\pi$ dir. Tek fonksiyondur. Sıfırları $x = \dfrac{\pi}{2} + k\pi$ dir. $x = k\pi$ doğruları düşey asimptottur. Tanım kümesinin her $(k\pi, (k + 1)\pi)$ aralığında azalandır. $\cot x = \dfrac{1}{\tan x}$ ve $\cot x = \tan\left(\dfrac{\pi}{2} - x\right)$ dir.
$\tan$ fonksiyonu tanım kümesinin tamamında artan değildir; yalnız her bir $\left(-\dfrac{\pi}{2} + k\pi, \dfrac{\pi}{2} + k\pi\right)$ aralığında artandır. Örneğin $\dfrac{\pi}{4} < \dfrac{3\pi}{4}$ olduğu hâlde $\tan\dfrac{\pi}{4} = 1 > \tan\dfrac{3\pi}{4} = -1$ dir. Benzer biçimde $\cot$ da yalnız her aralıkta azalandır.
Örnek 1. $\tan\left(-\dfrac{\pi}{3}\right)$ ve $\cot\dfrac{\pi}{6}$ değerlerini bulunuz.
$\tan\left(-\dfrac{\pi}{3}\right) = -\tan\dfrac{\pi}{3} = -\sqrt{3}$ tür. $\cot\dfrac{\pi}{6} = \dfrac{\cos(\pi/6)}{\sin(\pi/6)} = \dfrac{\sqrt{3}/2}{1/2} = \sqrt{3}$ tür.
Örnek 2. $[0, 2\pi]$ aralığında $\tan x = 1$ denkleminin çözümlerini bulunuz.
$\tan x = 1$ için $x = \dfrac{\pi}{4} + k\pi$ dir. $[0, 2\pi]$ aralığında $x = \dfrac{\pi}{4}$ ve $x = \dfrac{5\pi}{4}$ çözümlerdir.
Örnek 3. $\tan x$ in tanım kümesinde $\mathbb{R}$ nin hangi noktaları yoktur? Neden?
$\cos x = 0$ olan noktalar, yani $x = \dfrac{\pi}{2} + k\pi$ tanım kümesinde değildir; paydayı sıfır yaparlar.
Örnek 4. Birisi "$\tan$ fonksiyonu tanım kümesinde artandır" diyor. Bu doğru mu?
Yanlış. $\dfrac{\pi}{4} < \dfrac{3\pi}{4}$ iken $\tan\dfrac{\pi}{4} = 1$ ve $\tan\dfrac{3\pi}{4} = -1$, yani $\tan\dfrac{\pi}{4} > \tan\dfrac{3\pi}{4}$ dir. Fonksiyon her $\left(-\dfrac{\pi}{2} + k\pi, \dfrac{\pi}{2} + k\pi\right)$ aralığında artandır, ama tanım kümesinin bütünü üzerinde artan değildir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.