Çözümü göster
Sinüs pozitif olduğundan birinci ve ikinci bölge kullanılır. Referans açı $\pi/6$ ile iki çözüm $\pi/6$ ve $5\pi/6$ olur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Trigonometrik denklemler, trigonometrik fonksiyonların değerinin verildiği denklemlerdir. Periyodik olduklarından çözümleri sonsuz sayıda olur; bu yüzden çözüm genellikle belirli bir aralıkta aranır. Bu sınıfta yalnız trigonometrik fonksiyonların birinci kuvvetlerini içeren denklemler ele alınır.
$|a| \le 1$ için $\sin x = a$ denkleminin bir çözümü $\alpha$ ise $x = \alpha + 2k\pi$ veya $x = \pi - \alpha + 2k\pi$ dır ($k \in \mathbb{Z}$). $\cos x = a$ için çözümler $x = \pm\alpha + 2k\pi$ dır. $\tan x = a$ için $x = \alpha + k\pi$, $\cot x = a$ için de $x = \alpha + k\pi$ dır. Örneğin $[0, 2\pi]$ aralığında $\sin x = \dfrac{1}{2}$ için $x = \dfrac{\pi}{6}$ ve $\dfrac{5\pi}{6}$ dır.
$\sin(mx + r) = a$ gibi denklemlerde önce $u = mx + r$ alınarak $\sin u = a$ çözülür. Sonra $x$ e dönülür ve istenen aralıkta kalan çözümler seçilir. Aralık $x$ cinsinden verildiğinde $u$ nun aralığı da dönüşür ve $u$ için daha fazla tur olabilir; kök sayısı buna göre belirlenir. Örneğin $\sin 2x = \dfrac{\sqrt{3}}{2}$ için $x \in [0, 2\pi)$ iken $2x \in [0, 4\pi)$ dir ve $\dfrac{\sqrt{3}}{2}$ değeri bu aralıkta dört kez alınır.
$\sin A = \sin B$ ise $A = B + 2k\pi$ veya $A = \pi - B + 2k\pi$ dır. Farklı fonksiyonları aynı fonksiyona indirgemek için $\cos x = \sin\left(x + \dfrac{\pi}{2}\right)$ gibi eşitlikler kullanılır. Çözüm kümesi, iki fonksiyonun grafiklerinin kesişim noktalarından da yorumlanır.
$\sin x > a$ gibi eşitsizlikler, birim çemberde ya da grafikte ilgili yay veya aralık işaretlenerek çözülür. Çözümleri farklı bir yöntemle (grafik ve cebir) kontrol etmek hataları azaltır. En sık yapılan hatalar bir kökü kaçırmak (örneğin $\sin x = \dfrac{1}{2}$ için yalnız $\dfrac{\pi}{6}$ yazmak) ve periyodu hesaba katmamaktır.
Örnek 1. $[0, 2\pi]$ aralığında $\cos x = -\dfrac{\sqrt{3}}{2}$ denkleminin çözüm kümesini bulunuz.
$\cos\dfrac{\pi}{6} = \dfrac{\sqrt{3}}{2}$ olduğundan kosinüs negatif olan II. ve III. bölgede $x = \pi - \dfrac{\pi}{6} = \dfrac{5\pi}{6}$ ve $x = \pi + \dfrac{\pi}{6} = \dfrac{7\pi}{6}$ bulunur.
Örnek 2. $0 \le x < 2\pi$ için $\sin 2x = \dfrac{\sqrt{3}}{2}$ denkleminin çözümlerini bulunuz.
$u = 2x \in [0, 4\pi)$ dir. $\sin u = \dfrac{\sqrt{3}}{2}$ için $u = \dfrac{\pi}{3},\ \dfrac{2\pi}{3},\ \dfrac{7\pi}{3},\ \dfrac{8\pi}{3}$ tür. Buna göre $x = \dfrac{\pi}{6},\ \dfrac{\pi}{3},\ \dfrac{7\pi}{6},\ \dfrac{4\pi}{3}$ olmak üzere dört çözüm vardır.
Örnek 3. $0 < x < 2\pi$ olmak üzere $\sin\left(x - \dfrac{\pi}{6}\right) = \cos x$ denkleminin kaç kökü vardır?
$\cos x = \sin\left(x + \dfrac{\pi}{2}\right)$ olduğundan $\sin\left(x - \dfrac{\pi}{6}\right) = \sin\left(x + \dfrac{\pi}{2}\right)$ yazılır. İlk durum $x - \dfrac{\pi}{6} = x + \dfrac{\pi}{2} + 2k\pi$ çözümsüzdür. İkinci durum $x - \dfrac{\pi}{6} = \pi - \left(x + \dfrac{\pi}{2}\right) + 2k\pi$ ten $2x = \dfrac{2\pi}{3} + 2k\pi$, yani $x = \dfrac{\pi}{3} + k\pi$ elde edilir. $(0, 2\pi)$ aralığında $x = \dfrac{\pi}{3}$ ve $x = \dfrac{4\pi}{3}$ vardır: iki kök. Grafikle de iki eğrinin iki noktada kesiştiği görülür.
Örnek 4. $[0, 2\pi]$ aralığında $\sin x > \dfrac{1}{2}$ eşitsizliğini çözünüz. Birisi "$\sin x = \dfrac{1}{2}$ denkleminin $[0, 2\pi]$ de tek çözümü vardır" diyor, doğru mu?
$\sin x = \dfrac{1}{2}$ için $x = \dfrac{\pi}{6}$ ve $\dfrac{5\pi}{6}$ dir; sinüs bu iki nokta arasında $\dfrac{1}{2}$ den büyüktür: $x \in \left(\dfrac{\pi}{6}, \dfrac{5\pi}{6}\right)$. İkinci iddia yanlıştır; II. bölgedeki ikinci çözüm ($\dfrac{5\pi}{6}$) kaçırılmıştır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.