MegaSoru

Trigonometrik Denklemler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Trigonometrik Denklemler Konu Anlatımı

Trigonometrik denklemler, trigonometrik fonksiyonların değerinin verildiği denklemlerdir. Periyodik olduklarından çözümleri sonsuz sayıda olur; bu yüzden çözüm genellikle belirli bir aralıkta aranır. Bu sınıfta yalnız trigonometrik fonksiyonların birinci kuvvetlerini içeren denklemler ele alınır.

Temel denklemler

$|a| \le 1$ için $\sin x = a$ denkleminin bir çözümü $\alpha$ ise $x = \alpha + 2k\pi$ veya $x = \pi - \alpha + 2k\pi$ dır ($k \in \mathbb{Z}$). $\cos x = a$ için çözümler $x = \pm\alpha + 2k\pi$ dır. $\tan x = a$ için $x = \alpha + k\pi$, $\cot x = a$ için de $x = \alpha + k\pi$ dır. Örneğin $[0, 2\pi]$ aralığında $\sin x = \dfrac{1}{2}$ için $x = \dfrac{\pi}{6}$ ve $\dfrac{5\pi}{6}$ dır.

Birinci kuvvetli denklemler ve aralık

$\sin(mx + r) = a$ gibi denklemlerde önce $u = mx + r$ alınarak $\sin u = a$ çözülür. Sonra $x$ e dönülür ve istenen aralıkta kalan çözümler seçilir. Aralık $x$ cinsinden verildiğinde $u$ nun aralığı da dönüşür ve $u$ için daha fazla tur olabilir; kök sayısı buna göre belirlenir. Örneğin $\sin 2x = \dfrac{\sqrt{3}}{2}$ için $x \in [0, 2\pi)$ iken $2x \in [0, 4\pi)$ dir ve $\dfrac{\sqrt{3}}{2}$ değeri bu aralıkta dört kez alınır.

İki trigonometrik fonksiyon içeren denklemler

$\sin A = \sin B$ ise $A = B + 2k\pi$ veya $A = \pi - B + 2k\pi$ dır. Farklı fonksiyonları aynı fonksiyona indirgemek için $\cos x = \sin\left(x + \dfrac{\pi}{2}\right)$ gibi eşitlikler kullanılır. Çözüm kümesi, iki fonksiyonun grafiklerinin kesişim noktalarından da yorumlanır.

Eşitsizlikler ve kontrol

$\sin x > a$ gibi eşitsizlikler, birim çemberde ya da grafikte ilgili yay veya aralık işaretlenerek çözülür. Çözümleri farklı bir yöntemle (grafik ve cebir) kontrol etmek hataları azaltır. En sık yapılan hatalar bir kökü kaçırmak (örneğin $\sin x = \dfrac{1}{2}$ için yalnız $\dfrac{\pi}{6}$ yazmak) ve periyodu hesaba katmamaktır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $[0, 2\pi]$ aralığında $\cos x = -\dfrac{\sqrt{3}}{2}$ denkleminin çözüm kümesini bulunuz.

$\cos\dfrac{\pi}{6} = \dfrac{\sqrt{3}}{2}$ olduğundan kosinüs negatif olan II. ve III. bölgede $x = \pi - \dfrac{\pi}{6} = \dfrac{5\pi}{6}$ ve $x = \pi + \dfrac{\pi}{6} = \dfrac{7\pi}{6}$ bulunur.

Örnek 2. $0 \le x < 2\pi$ için $\sin 2x = \dfrac{\sqrt{3}}{2}$ denkleminin çözümlerini bulunuz.

$u = 2x \in [0, 4\pi)$ dir. $\sin u = \dfrac{\sqrt{3}}{2}$ için $u = \dfrac{\pi}{3},\ \dfrac{2\pi}{3},\ \dfrac{7\pi}{3},\ \dfrac{8\pi}{3}$ tür. Buna göre $x = \dfrac{\pi}{6},\ \dfrac{\pi}{3},\ \dfrac{7\pi}{6},\ \dfrac{4\pi}{3}$ olmak üzere dört çözüm vardır.

Örnek 3. $0 < x < 2\pi$ olmak üzere $\sin\left(x - \dfrac{\pi}{6}\right) = \cos x$ denkleminin kaç kökü vardır?

$\cos x = \sin\left(x + \dfrac{\pi}{2}\right)$ olduğundan $\sin\left(x - \dfrac{\pi}{6}\right) = \sin\left(x + \dfrac{\pi}{2}\right)$ yazılır. İlk durum $x - \dfrac{\pi}{6} = x + \dfrac{\pi}{2} + 2k\pi$ çözümsüzdür. İkinci durum $x - \dfrac{\pi}{6} = \pi - \left(x + \dfrac{\pi}{2}\right) + 2k\pi$ ten $2x = \dfrac{2\pi}{3} + 2k\pi$, yani $x = \dfrac{\pi}{3} + k\pi$ elde edilir. $(0, 2\pi)$ aralığında $x = \dfrac{\pi}{3}$ ve $x = \dfrac{4\pi}{3}$ vardır: iki kök. Grafikle de iki eğrinin iki noktada kesiştiği görülür.

Örnek 4. $[0, 2\pi]$ aralığında $\sin x > \dfrac{1}{2}$ eşitsizliğini çözünüz. Birisi "$\sin x = \dfrac{1}{2}$ denkleminin $[0, 2\pi]$ de tek çözümü vardır" diyor, doğru mu?

$\sin x = \dfrac{1}{2}$ için $x = \dfrac{\pi}{6}$ ve $\dfrac{5\pi}{6}$ dir; sinüs bu iki nokta arasında $\dfrac{1}{2}$ den büyüktür: $x \in \left(\dfrac{\pi}{6}, \dfrac{5\pi}{6}\right)$. İkinci iddia yanlıştır; II. bölgedeki ikinci çözüm ($\dfrac{5\pi}{6}$) kaçırılmıştır.

Özetle

  • $\sin x = a$ için $x = \alpha + 2k\pi$ ve $x = \pi - \alpha + 2k\pi$; $\cos x = a$ için $x = \pm\alpha + 2k\pi$; $\tan x = a$ için $x = \alpha + k\pi$.
  • $f(mx + r) = a$ de önce $u = mx + r$ çözülür, sonra aralık $u$ cinsinden dönüştürülür.
  • $\sin A = \sin B$ ise $A = B + 2k\pi$ veya $A = \pi - B + 2k\pi$.
  • Eşitsizlikler birim çember veya grafikle çözülür; çözüm farklı yöntemle kontrol edilir.
  • Bu sınıfta yalnız trigonometrik fonksiyonların birinci kuvvetleri içeren denklemler ele alınır.

Trigonometrik Denklemler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$x\in[0,2\pi]$ için $\sin x=1/2$ denkleminin çözüm kümesi hangisidir?
A$\{\pi/6\}$
B$\{\pi/6,11\pi/6\}$
C$\{\pi/6,5\pi/6\}$
D$\{7\pi/6,11\pi/6\}$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Sinüs pozitif olduğundan birinci ve ikinci bölge kullanılır. Referans açı $\pi/6$ ile iki çözüm $\pi/6$ ve $5\pi/6$ olur.
2Kolay
$\sin x=\sqrt2/2$ denkleminin tüm gerçek çözümleri hangisidir?
A$x=\pi/4+k\pi$, $k\in\mathbb{Z}$.
B$x=\pi/4+2k\pi$, $k\in\mathbb{Z}$.
C$x=5\pi/4+2k\pi$ veya $x=7\pi/4+2k\pi$, $k\in\mathbb{Z}$.
D$x=\pi/4+2k\pi$ veya $x=3\pi/4+2k\pi$, $k\in\mathbb{Z}$.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Bir tam turda çözümler $\pi/4$ ve $3\pi/4$ olur. Her biri $2\pi$ tam tur eklenerek aynı sinüs değerini verir; iki aile birlikte yazılır.
3Orta
Bir öğrenci $[0,2\pi]$ aralığında $\sin x=-\sqrt2/2$ için $\pi/4$ ve $3\pi/4$ yazıyor. Doğru düzeltme hangisidir?
AYazılan iki açı doğrudur; sinüs işaretinden bağımsızdır.
BYalnız $\pi/4$ yazılmalıdır; negatif hedef tek çözüm verir.
C$\pi/2$ ve $3\pi/2$ yazılmalıdır; bu seviyeler her negatif hedefi verir.
D$5\pi/4$ ve $7\pi/4$ yazılmalıdır; negatif sinüs alt yarım çemberde alınır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Referans açı $\pi/4$ olur, ancak düşey koordinat negatif olmalıdır. Üçüncü ve dördüncü bölgelerde $5\pi/4,7\pi/4$ elde edilir.
4Orta
$\cos x=-1$ için genel çözümün $x=\pi+2k\pi$ olması nasıl açıklanır?
AHer pi katı kosinüsü $-1$ yapar; çift katlar da çözümdür.
BNegatif yatay eksen yönü bir esas açı verir; aynı yön yalnız tam tur eklenerek korunur.
CKosinüs negatifse yalnız negatif ölçülü açılar kullanılabilir.
D$\pi$ dışındaki tüm girdiler farklı çember noktası verir.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Kosinüs $-1$ yalnız $( -1,0)$ noktasında alınır. Esas açı $\pi$ olup $2k\pi$ eklenmesi aynı noktaya ulaştırır; çift pi katlarında değer $1$ olur.
5Zor
xyπ/2π3π/22π−2−112Ofg
Verilen $f(x)=\sin(x-\pi/6)$ ile $g(x)=\cos x$ grafiklerinin $[0,2\pi]$ aralığındaki kesişim girdileri hangisidir?
A$\{\pi/6,7\pi/6\}$
B$\{\pi/3,4\pi/3\}$
C$\{2\pi/3,5\pi/3\}$
D$\{\pi/3\}$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Kosinüs $\sin(\pi/2-x)$ olarak birim çemberin tümleyen açı ilişkisiyle yazılır. Eşit sinüsler için açılar tam tur farkıyla eşit veya toplamları $\pi$ tam tur farkıyla olmalıdır. İlk durum $2x=2\pi/3+2k\pi$ verir; ikinci durum $-\pi/6=\pi/2+2k\pi$ olup tam sayı k ile mümkün değildir. Aralıkta $\pi/3,4\pi/3$ kalır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular