Çözümü göster
Pozitif tabanın her gerçek kuvveti tanımlıdır ve pozitiftir. $2^x$ bütün pozitif değerleri alır ama sıfır olmaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Üstel fonksiyonlar, değişkenin üs olduğu fonksiyonlardır. Hücre bölünmesi, nüfus artışı, değer kaybı gibi hızlı artan ya da azalan olayları modellerler. Bu konuda temel üstel fonksiyonun nitel özellikleri ve $e$ sayısı incelenir.
$a > 0$ ve $a \ne 1$ olmak üzere $f(x) = a^x$ fonksiyonuna üstel fonksiyon denir. $a$ nın pozitif olması $a^x$ in her gerçek $x$ için tanımlı olmasını, $a \ne 1$ olması fonksiyonun sabit olmamasını sağlar. Tanım kümesi $\mathbb{R}$, görüntü kümesi $(0, \infty)$ dur: $a^x$ her zaman pozitiftir, sıfırı yoktur ve negatif değer almaz. Grafiği her $a$ için $(0, 1)$ noktasından geçer ve $x$ ekseni yatay asimptottur.
$a > 1$ ise fonksiyon artandır: $x_1 < x_2$ iken $a^{x_1} < a^{x_2}$. $0 < a < 1$ ise fonksiyon azalandır: $x_1 < x_2$ iken $a^{x_1} > a^{x_2}$. Her iki durumda da fonksiyon bire birdir ve $\mathbb{R}$ den $(0, \infty)$ ya örtendir. Tek ya da çift fonksiyon değildir. $a^x$ ile $\left(\dfrac{1}{a}\right)^x = a^{-x}$ in grafikleri $y$ eksenine göre simetriktir.
İrrasyonel bir sayı olan $e \approx 2{,}718$ matematikte ve doğa bilimlerinde çok kullanılır. $f(x) = e^x$ fonksiyonu $a = e > 1$ olduğundan artan bir üstel fonksiyondur. $x > 0$ için $2^x < e^x < 3^x$ dir. $e^x$ in grafiği de $(0, 1)$ den geçer ve $x$ ekseni yatay asimptottur.
Her saat sayısını iki katına çıkaran bir hücre topluluğunda $t$ saat sonra sayı $N_0 \cdot 2^t$ olur. Her yıl değerinin $\%20$ sini kaybeden bir araç için $t$ yıl sonra değer $D_0 \cdot (0{,}8)^t$ dir. Tabloda $x$ eşit adımlarla artarken ardışık çıktıların oranı sabitse fonksiyon üsteldir (her adımda $a$ ile çarpılır); ardışık çıktıların farkı sabitse fonksiyon doğrusaldır. Grafikte üstel artışın hızı zamanla büyür, üstel azalışta ise her adımdaki azalma miktarı zamanla küçülür.
Örnek 1. $(0{,}5)^3$, $(0{,}5)^2$ ve $(0{,}5)^{-1}$ sayılarını küçükten büyüğe sıralayınız.
$0 < 0{,}5 < 1$ olduğundan $f(x) = (0{,}5)^x$ azalandır. Üsler $-1 < 2 < 3$ olduğundan $(0{,}5)^3 < (0{,}5)^2 < (0{,}5)^{-1}$ dir (yani $0{,}125 < 0{,}25 < 2$).
Örnek 2. Başlangıçta $5$ olan bir hücre topluluğu her saat iki katına çıkıyor. $4$ saat sonra kaç hücre olur?
$N(t) = 5 \cdot 2^t$ olduğundan $N(4) = 5 \cdot 16 = 80$ dir.
Örnek 3. $x > 0$ için $2^x$, $e^x$ ve $3^x$ i sıralayınız. $f(x) = 2^x$ ile $g(x) = 2^{-x}$ in grafiklerinin ilişkisi nedir?
Taban büyüdükçe $x > 0$ için değer büyür: $2^x < e^x < 3^x$. $g(x) = 2^{-x} = f(-x)$ olduğundan grafikler $y$ eksenine göre simetriktir.
Örnek 4. Birisi "$a^x$ bazı $x$ değerlerinde negatif olabilir" diyor. Doğru mu?
Yanlış. $a > 0$ olduğundan $a^x > 0$ dır; üstel fonksiyonun görüntü kümesi $(0, \infty)$ dur. Hiçbir $x$ için negatif ya da sıfır değer almaz.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.