Çözümü göster
Logaritmanın girdisi kesin pozitif olmalıdır; sıfır dahil edilmez.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Logaritmik fonksiyon, üstel fonksiyonun tersidir. Bir sayıyı elde etmek için tabanın kaçıncı kuvvetinin alınması gerektiğini söyler. Bu konuda logaritmik fonksiyonun tanımı, nitel özellikleri ve dönüşümleri incelenir.
$a > 0$, $a \ne 1$ ve $x > 0$ olmak üzere $f(x) = \log_a x$ fonksiyonuna logaritmik fonksiyon denir. $\log_a x = y \iff a^y = x$ dir. Tanım kümesi $(0, \infty)$, görüntü kümesi $\mathbb{R}$ dir. $\log_a 1 = 0$ (sıfır $x = 1$), $\log_a a = 1$ dir. Grafik $(1, 0)$ dan geçer ve $y$ ekseni düşey asimptottur. Bire bir ve $\mathbb{R}$ ye örtendir. Tek ya da çift fonksiyon değildir.
$a > 1$ ise fonksiyon artandır; $0 < x < 1$ için negatif, $x > 1$ için pozitiftir. $0 < a < 1$ ise fonksiyon azalandır; $0 < x < 1$ için pozitif, $x > 1$ için negatiftir. Örneğin $\log_2 3 < \log_2 5$ iken $\log_{1/2} 3 > \log_{1/2} 5$ tir.
Taban $10$ ise $\log_{10} x$ yerine $\log x$ yazılır. Taban $e$ ise doğal logaritma denir ve $\ln x$ ile gösterilir. Örneğin $\log 1000 = 3$, $\ln e^2 = 2$ dir.
$g(x) = k \cdot \log_a(mx \pm r) \pm s$ biçimindeki fonksiyonlarda tanım kümesi $mx \pm r > 0$ koşulundan, düşey asimptot $mx \pm r = 0$ doğrusundan bulunur. $s$ grafiği düşey, $r$ yatay yönde öteler; $k < 0$ ise grafik $x$ eksenine göre yansır. Eksenleri kestiği noktalar $g(0)$ ve $g(x) = 0$ denkleminden bulunur.
Örnek 1. $f(x) = \log_2(x - 3)$ fonksiyonunun tanım kümesini, düşey asimptotunu ve $x$ eksenini kestiği noktayı bulunuz.
$x - 3 > 0$ ten tanım kümesi $(3, \infty)$, düşey asimptot $x = 3$ tür. $\log_2(x - 3) = 0$ ten $x - 3 = 1$, $x = 4$; grafik $x$ eksenini $(4, 0)$ da keser.
Örnek 2. $\log_3 81$ ve $\log_{1/2} 8$ değerlerini bulunuz.
$3^4 = 81$ olduğundan $\log_3 81 = 4$ tür. $\left(\dfrac{1}{2}\right)^{-3} = 8$ olduğundan $\log_{1/2} 8 = -3$ tür.
Örnek 3. $g(x) = 2\log_3(x + 1) - 2$ fonksiyonunun sıfırını ve $y$ eksenini kestiği noktayı bulunuz.
$2\log_3(x + 1) = 2$ ten $\log_3(x + 1) = 1$, $x + 1 = 3$, $x = 2$ dir. $g(0) = 2\log_3 1 - 2 = -2$ olduğundan grafik $y$ eksenini $(0, -2)$ de keser.
Örnek 4. $\log_{0{,}5} 3$ ile $\log_{0{,}5} 5$ i karşılaştırınız. Birisi "logaritma fonksiyonu her zaman artandır" diyor; doğru mu?
Taban $0{,}5 < 1$ olduğundan fonksiyon azalandır; $3 < 5$ iken $\log_{0{,}5} 3 > \log_{0{,}5} 5$ tir. İddia yanlıştır: tabana göre artan ($a > 1$) ya da azalan ($0 < a < 1$) olur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.