MegaSoru

Logaritmik Fonksiyon ve Nitel Özellikleri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Logaritmik Fonksiyon ve Nitel Özellikleri Konu Anlatımı

Logaritmik fonksiyon, üstel fonksiyonun tersidir. Bir sayıyı elde etmek için tabanın kaçıncı kuvvetinin alınması gerektiğini söyler. Bu konuda logaritmik fonksiyonun tanımı, nitel özellikleri ve dönüşümleri incelenir.

Tanım ve nitel özellikler

$a > 0$, $a \ne 1$ ve $x > 0$ olmak üzere $f(x) = \log_a x$ fonksiyonuna logaritmik fonksiyon denir. $\log_a x = y \iff a^y = x$ dir. Tanım kümesi $(0, \infty)$, görüntü kümesi $\mathbb{R}$ dir. $\log_a 1 = 0$ (sıfır $x = 1$), $\log_a a = 1$ dir. Grafik $(1, 0)$ dan geçer ve $y$ ekseni düşey asimptottur. Bire bir ve $\mathbb{R}$ ye örtendir. Tek ya da çift fonksiyon değildir.

Artanlık ve işaret

$a > 1$ ise fonksiyon artandır; $0 < x < 1$ için negatif, $x > 1$ için pozitiftir. $0 < a < 1$ ise fonksiyon azalandır; $0 < x < 1$ için pozitif, $x > 1$ için negatiftir. Örneğin $\log_2 3 < \log_2 5$ iken $\log_{1/2} 3 > \log_{1/2} 5$ tir.

Özel gösterimler

Taban $10$ ise $\log_{10} x$ yerine $\log x$ yazılır. Taban $e$ ise doğal logaritma denir ve $\ln x$ ile gösterilir. Örneğin $\log 1000 = 3$, $\ln e^2 = 2$ dir.

Dönüşümler

$g(x) = k \cdot \log_a(mx \pm r) \pm s$ biçimindeki fonksiyonlarda tanım kümesi $mx \pm r > 0$ koşulundan, düşey asimptot $mx \pm r = 0$ doğrusundan bulunur. $s$ grafiği düşey, $r$ yatay yönde öteler; $k < 0$ ise grafik $x$ eksenine göre yansır. Eksenleri kestiği noktalar $g(0)$ ve $g(x) = 0$ denkleminden bulunur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $f(x) = \log_2(x - 3)$ fonksiyonunun tanım kümesini, düşey asimptotunu ve $x$ eksenini kestiği noktayı bulunuz.

$x - 3 > 0$ ten tanım kümesi $(3, \infty)$, düşey asimptot $x = 3$ tür. $\log_2(x - 3) = 0$ ten $x - 3 = 1$, $x = 4$; grafik $x$ eksenini $(4, 0)$ da keser.

Örnek 2. $\log_3 81$ ve $\log_{1/2} 8$ değerlerini bulunuz.

$3^4 = 81$ olduğundan $\log_3 81 = 4$ tür. $\left(\dfrac{1}{2}\right)^{-3} = 8$ olduğundan $\log_{1/2} 8 = -3$ tür.

Örnek 3. $g(x) = 2\log_3(x + 1) - 2$ fonksiyonunun sıfırını ve $y$ eksenini kestiği noktayı bulunuz.

$2\log_3(x + 1) = 2$ ten $\log_3(x + 1) = 1$, $x + 1 = 3$, $x = 2$ dir. $g(0) = 2\log_3 1 - 2 = -2$ olduğundan grafik $y$ eksenini $(0, -2)$ de keser.

Örnek 4. $\log_{0{,}5} 3$ ile $\log_{0{,}5} 5$ i karşılaştırınız. Birisi "logaritma fonksiyonu her zaman artandır" diyor; doğru mu?

Taban $0{,}5 < 1$ olduğundan fonksiyon azalandır; $3 < 5$ iken $\log_{0{,}5} 3 > \log_{0{,}5} 5$ tir. İddia yanlıştır: tabana göre artan ($a > 1$) ya da azalan ($0 < a < 1$) olur.

Özetle

  • $\log_a x$ in tanım kümesi $(0, \infty)$, görüntü kümesi $\mathbb{R}$ dir; sıfırı $x = 1$ dir.
  • $a > 1$ iken artan, $0 < a < 1$ iken azalandır; $y$ ekseni düşey asimptottur.
  • $\log x = \log_{10} x$, $\ln x = \log_e x$.
  • $g(x) = k\log_a(mx \pm r) \pm s$ de tanım kümesi $mx \pm r > 0$ koşulundan bulunur.
  • Logaritmik fonksiyon, üstel fonksiyonun tersidir.

Logaritmik Fonksiyon ve Nitel Özellikleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$f(x)=\log_3 x$ fonksiyonunun tanım kümesi hangisidir?
A$(0,\infty)$
B$[0,\infty)$
C$(-\infty,0)$
D$\mathbb{R}$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Logaritmanın girdisi kesin pozitif olmalıdır; sıfır dahil edilmez.
2Kolay
$f(x)=\log_7 x$ fonksiyonunun sıfırı hangi girdidir?
A$-1$
B$0$
C$1$
D$7$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
$7^0=1$ olduğundan $f(1)=0$; sıfır girdi tanımda değildir.
3Orta
xy12345-4-3-2-11234Of
Gösterilen $f(x)=\log_2 x$ eğrisi hakkında hangi ifade doğrudur?
AGörüntüsü yalnız pozitif sayılardır.
B$y$ eksenini $(0,1)$ noktasında keser.
C$x$ eksenini $(1,0)$ noktasında keser ve $x=0$ düşey asimptottur.
D$x$ eksenini $(0,0)$ noktasında keser ve $x=1$ asimptottur.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
$\log_2 1=0$; girdi pozitif olmalıdır, 0 alınmaz ve düşey asimptot olur.
4Orta
Hangi kural gerçek sayılarda bir logaritmik fonksiyon tanımlar ve neden?
A$f(x)=\log_0 x$; sıfır taban geçerlidir.
B$f(x)=\log_1 x$; tabanın 1 olması her girdiyi kapsar.
C$f(x)=\log_{-2}x$; negatif taban bütün gerçek üsleri kabul eder.
D$f(x)=\log_{1/4}x$; taban pozitiftir ve 1 değildir.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Geçerli taban $a > 0$, $a\ne1$ koşullarını sağlar; $1/4$ bu koşullara uygundur.
5Zor
xy234567-4-3-2-112345g
Gösterilen eğri artan, düşey asimptotu $x=2$ olan ve $(3,1)$ noktasını içeren logaritmik eğridir. Hangi kural bu eğriyi verir?
A$g(x)=\log_{1/2}(x-2)+1$.
B$g(x)=\log_2(x-2)-1$.
C$g(x)=\log_2(x-2)+1$.
D$g(x)=\log_2(x+2)+1$.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Asimptot iç girdinin $x-2$ olmasını, verilen noktada logaritmanın sıfır olması dış kaymanın 1 olmasını gerektirir; taban 2 artanlığı sağlar.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular